Της Κατερίνας Λιακοπούλου
(Κοινωνική Λειτουργός MSc – Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια)
Η πρόσφατη αποκάλυψη υπόθεσης διακίνησης ναρκωτικών ουσιών σε ανηλίκους στον Πύργο Ηλείας, ακόμη και σε σχολικούς χώρους, προκαλεί εύλογη ανησυχία στην τοπική κοινωνία. Πέρα όμωςαπό την σοβαρότητα της είδησης, αναδεικνύει την ανάγκη να αναρωτηθούμε πώς μπορούμε να ενισχύσουμε τους μηχανισμούς προστασίας των παιδιών μας απέναντι σε μια πραγματικότητα που καθιστά την πρόληψη περισσότερο αναγκαία από ποτέ.
Η πρόληψη δεν αρχίζει τη στιγμή που ένα παιδί έρχεται σε επαφή με τις ουσίες. Οι βάσεις της οικοδομούνται πολύ νωρίτερα, μέσα από τις πρώτες σχέσεις, τα βιώματα και τα μηνύματα που λαμβάνει από την οικογένεια και το σχολικό περιβάλλον. Η καλλιέργεια της αυτοεκτίμησης, η αναγνώριση και η έκφραση των συναισθημάτων, η ανάπτυξη κριτικής σκέψης και η δυνατότητα να θέτει προσωπικά όρια, αποτελούν σημαντικά εφόδια.
Κατά την εφηβεία, μια περίοδο έντονων ανακατατάξεων και αναζήτησης ταυτότητας, η αποδοχή από τους συνομηλίκους αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η ανάγκη του ανήκειν, η περιέργεια, η επιθυμία πειραματισμού, αλλά και η προσπάθεια διαχείρισης συναισθηματικών δυσκολιών, μπορούν να αυξήσουν την ευαλωτότητα στη χρήση ναρκωτικών ουσιών.
Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, ο φόβος των γονέων είναι κατανοητός. Ωστόσο, όταν η ανησυχία μεταφράζεται αποκλειστικά σε απαγορεύσεις, αυστηρό έλεγχο και διαρκή καχυποψία, ενδέχεται να διευρύνει την απόσταση στη σχέση με το παιδί. Η πρόληψη προϋποθέτει σταθερά όρια, ουσιαστική επικοινωνία, αποδοχή, εμπιστοσύνη και συναισθηματική διαθεσιμότητα.
Είναι σημαντικό οι γονείς να δημιουργούν χώρο για συζητήσεις γύρω από τις ουσίες, με τρόπο προσαρμοσμένο στην ηλικία και την ωριμότητα του παιδιού, χωρίς εκφοβισμό ή ηθικολογικές προσεγγίσεις. Να ενδιαφέρονται ουσιαστικά για τον κόσμο του, τις παρέες, τις ανησυχίες και τις δυσκολίες του.
Ασφαλώς, η χρήση ουσιών αποτελεί ένα πολυπαραγοντικό φαινόμενο και δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στην οικογένεια. Η συστηματική εκπαίδευση, η συνεργασία γονέων και σχολείου, οι οργανωμένες δράσεις πρόληψης και η έγκαιρη πρόσβαση σε εξειδικευμένη υποστήριξη συνιστούν συλλογική ευθύνη.
Η προστασία των παιδιών δεν εξασφαλίζεται μόνο μέσα από την απομάκρυνση των κινδύνων αλλά και μέσα από την καλλιέργεια εφοδίων που θα τα βοηθήσουν να τούς αναγνωρίζουν και να τούς διαχειρίζονται. Και ίσως ένα από τα σημαντικότερα εφόδια είναι η βεβαιότητα πως, ακόμη και στις πιο δύσκολες στιγμές, υπάρχει μια σχέση στην οποία μπορούν να επιστρέψουν χωρίς φόβο και χωρίς ντροπή.