Γράφει η Βάσω Σωτηροπούλου
Στο σημερινό «Περί Ανέμων» δανείζομαι τον τίτλο από ένα δοκίμιο του μεγάλου διανοούμενου, φιλοσόφου και συγγραφέα Ευάγγελου Παπανούτσου, που έδωσα στους μαθητές μου να επεξεργαστούν.
Ο Ευάγγελος Παπανούτσος αναρωτιέται αν στα χρόνια μας ο άνθρωπος είναι πιο διεφθαρμένος ηθικά σε σύγκριση με το παρελθόν.
Ενθυμούμενοι τα παλιότερα χρόνια, αυτό που σήμερα ορίζουμε ως «έκλυση των ηθών», «ηθική πτώση», «αμοραλισμό» και τα συναφή, είχε και τότε πληθώρα εκφάνσεων.
Για παράδειγμα, οι μαυραγορίτες στον Πόλεμο, οι καταδότες-δωσίλογοι, οι προδότες, οι βασανιστές στις φυλακές, ο αδερφός που σκότωνε αδερφό στον Εμφύλιο…
Ομοίως, η επικαιρότητα βρίθει σκανδάλων και η ανηθικότητα βρίσκει την πλήρη έκφρασή της, σε σημείο που μας είναι δύσκολο πλέον να την παρακολουθήσουμε.
Παιδεραστία, εγκλήματα πάσης φύσεως, γυναικοκτονίες, εκτεταμένη φοροδιαφυγή, οικονομικά σκάνδαλα, trafficking, σύσταση εγκληματικών οργανώσεων, ξέπλυμα μαύρου χρήματος, αχυράνθρωποι, χιονάνθρωποι… απάνθρωποι.
Άρα;
Είμαστε πιο διεφθαρμένοι την εποχή της τεχνολογίας, της τεχνητής νοημοσύνης, της ταχύτητας ή τελικά βαδίζουμε στον ίδιο δρόμο που χάραξαν οι πρόγονοι;
Χωρίς καμιά διάθεση καταδίκης συλλήβδην ενός λαού που πέτυχε πολλά χωρίς να έχει τίποτα, αλλά και έχασε πολλά για το τίποτα, η απάντηση στο παραπάνω ερώτημα έρχεται πάλι από τον αείμνηστο Παπανούτσο: «Άλλοτε ο άνθρωπος έκανε το κακό κι έπειτα τον βασάνιζε το πικρό αίσθημα της ενοχής. Σήμερα κάνει το κακό χωρίς τύψεις».
Μήπως, λοιπόν, αυτή είναι μια σημαντική διακριτή… λεπτομέρεια(!) της κρίσης των ηθικών αξιών τότε και τώρα;
Προφανέστατα ναι.
Αναμφισβήτητα, διάγουμε εποχή βαθιάς ηθικής σήψης, αυτό είναι πιο σίγουρο κι από την ίδια μας την ανάσα.
Ωστόσο, αυτό που ο δοκιμιογράφος του μέλλοντος αξίζει να επισημάνει είναι ότι ο άνθρωπος σήμερα όχι μόνο παρανομεί, αλλά αδιαφορεί για την παρανομία.
Όχι μόνο καταπατά κάθε ηθικό έρεισμα, αλλά δεν τον νοιάζει κιόλας.
Όχι μόνο σκοτώνει, αλλά χορεύει στον τάφο του θανόντα.
Όχι μόνο μισεί τον γείτονα, αλλά εύχεται να πεθάνει, για να του πάρει και την κατσίκα.
Τις πταίει, εντέλει;
Το έλλειμμα παιδείας;
Η ατιμωρησία;
Τα σαθρά πρότυπα;
Η ελαστική νομοθεσία;
Ο άκρατος πλουτισμός;
Ο εγωκεντρισμός;
Τα αδηφάγα ΜΜΕ;
Ο πολιτικός αμοραλισμός;
Το ότι συνηθίσαμε το τέρας κι αρχίσαμε να του μοιάζουμε είναι, ίσως, η μεγαλύτερη αποτυχία μας εν συνόλω.
Κι ο μεγάλος Μάνος Χατζηδάκις που το είπε, πιο επίκαιρος από ποτέ.