Γράφει η Έλενα Κακολύρη
Υπάρχει άραγε κάτι που να μην είναι διατεθειμένη να παραχωρήσει αυτή η κυβέρνηση στο όνομα της «αξιοποίησης»; Μετά από τόσα χρόνια πολιτικής που αντιμετωπίζει τη δημόσια περιουσία ως ευκαιρία για ιδιωτική εκμετάλλευση, ήρθε η σειρά της ίδιας της πολιτιστικής μας κληρονομιάς να μπει στο τραπέζι των επιχειρηματικών συμφωνιών.
Η κυβέρνηση επιχείρησε να παραδώσει σε ιδιώτες τη λειτουργία 27 πωλητηρίων σε μερικούς από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της χώρας. Από την Ακρόπολη και την Αρχαία Ολυμπία μέχρι τους Δελφούς, την Κνωσό και τις Μυκήνες. Το οικονομικό αντάλλαγμα; 50.600 ευρώ τον μήνα για όλα μαζί, συν 2% επί των πωλήσεων. Μια σύμβαση έξι ετών, με δυνατότητα παράτασης για άλλα έξι. Αν κάνουμε τη διαίρεση, προκύπτουν περίπου 1.874 ευρώ τον μήνα για κάθε πωλητήριο, κατά μέσο όρο. Ένα ποσό που, αν το συγκρίνουμε με την εμπορική πραγματικότητα, δεν απέχει από το ενοίκιο που μπορεί να ζητηθεί για ένα κατάστημα στο κέντρο του Πύργου! Και εδώ μιλάμε για 27 σημεία μέσα σε μνημεία διεθνούς ακτινοβολίας, με εκατομμύρια επισκέπτες.
Mια ακόμη παράμετρος που προκαλεί ερωτήματα είναι ότι πίσω από την κοινοπραξία Space Hellas – Radiant Technologies βρίσκεται ένα επιχειρηματικό σχήμα στο οποίο συμμετέχει η Space Hellas, η οποία συνδέεται με τη SingularLogic, τη γνωστή εταιρεία που έχει αναλάβει σημαντικό ρόλο στην υποστήριξη της εκλογικής διαδικασίας στη χώρα. Μια εταιρική διασύνδεση που αξίζει να φωτιστεί, ιδίως όταν μιλάμε για μια τόσο σημαντική δημόσια σύμβαση.
Διερωτώμαι λοιπόν, ποιός αποτίμησε την πραγματική εμπορική αξία αυτών των σημείων; Ποιός αποφάσισε ότι η ιστορική και τουριστική δυναμική τους μπορεί να αποτιμηθεί με αυτούς τους όρους; Και γιατί τα έσοδα από τη δραστηριότητα μέσα στους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας να περνούν σε ιδιωτικά χέρια, αντί να ενισχύουν απευθείας τον δημόσιο φορέα; Μήπως κάποιοι ξεχνούν ότι τα μνημεία δεν είναι εμπορικά ακίνητα; Δεν τα δημιούργησε κάποια εταιρεία, δεν τα ανέδειξε κάποιος επιχειρηματίας και δεν αποτελούν ιδιοκτησία καμίας κυβέρνησης για να τα διαθέτει όπως κρίνει. Είναι η ιστορία ενός ολόκληρου λαού.
Να προσθέσω δε πως η υπόθεση δεν περιοριζόταν στα πωλητήρια. Υπήρχε ξεχωριστός διαγωνισμός για υπηρεσίες υγιεινής και lockers στην Ακρόπολη και σε άλλους αρχαιολογικούς χώρους. Μια συνολικότερη προσπάθεια μεταφοράς σημαντικών λειτουργιών σε ιδιωτικούς αναδόχους. Τελικά, οι διαγωνισμοί και οι συμβάσεις ακυρώθηκαν από την Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων, η οποία έκρινε ότι δεν τηρήθηκε το ορθό θεσμικό πλαίσιο για τις παραχωρήσεις. Δηλαδή, η υπόθεση δεν σταμάτησε επειδή η κυβέρνηση αναθεώρησε την πολιτική της αλλά επειδή η διαδικασία προσέκρουσε σε σοβαρά νομικά ζητήματα.
Και αναρωτιέμαι, εσάς δεν σας ενοχλεί όλη αυτή η σταδιακή μετατροπή της πολιτιστικής μας κληρονομιάς σε εμπόρευμα; Δεν σας ξένισε, για παράδειγμα, η ιδέα να συνδέονται τα μνημεία μας με μεγάλους εμπορικούς οίκους μόδας; Προσωπικά, ακόμη κι αν διαθέτω μια κάποια καλλιτεχνική φλέβα, δεν μπορώ να πω ότι ενθουσιάστηκα με την ιδέα να χρησιμοποιείται η Ακρόπολη ως φόντο για εμπορικές φωτογραφίσεις. Άλλο η τέχνη και άλλο να μετατρέπεις ένα μνημείο σε διαφημιστικό σκηνικό. Βέβαια, με όσα βλέπουμε, αρχίζω να ανησυχώ και για τις επόμενες εμπνεύσεις. Την υπουργό Πολιτισμού την προσέχει κανείς; Γιατί τώρα που εξοικειώθηκε με τα τσιμέντα της Ακρόπολης, δεν θα μου φαινόταν απίθανο να δούμε κάποια στιγμή και τη δεξιά πτέρυγα να μετατρέπεται σε Airbnb! Πλάκα πλάκα, κι αυτό πηγή εσόδων είναι. Γιατί όχι; Μόνο που σε μια τέτοια περίπτωση θα διεκδικήσω ποσοστά για την επιχειρηματική ιδέα!
Πέρα από την πλάκα, όμως, υπάρχει μια σοβαρή πραγματικότητα. Όταν η διαχείριση της δημόσιας περιουσίας αντιμετωπίζεται διαρκώς ως πεδίο ιδιωτικών συμφωνιών, τότε ποιός τελικά ωφελείται; Η πολιτιστική μας κληρονομιά δεν είναι άλλο ένα περιουσιακό στοιχείο που περιμένει να αξιοποιηθεί από τον επόμενο επιχειρηματία. Δεν είναι προς πώληση, ούτε προς εκχώρηση με όρους που αποφασίζονται πίσω από διαγωνιστικές διαδικασίες τις οποίες στη συνέχεια ακυρώνουν οι αρμόδιες αρχές. Μια κυβέρνηση έχει υποχρέωση να προστατεύει όσα παρέλαβε από τις προηγούμενες γενιές και να τα παραδίδει στις επόμενες. Όχι να αντιμετωπίζει ακόμη και την ιστορία ως μια ακόμη ευκαιρία επιχειρηματικής εκμετάλλευσης. Γιατί αν φτάσαμε στο σημείο να συζητάμε με ποιούς όρους θα παραχωρηθούν τα μνημεία μας, τότε το πρόβλημα δεν είναι απλώς μια αποτυχημένη σύμβαση. Αλλά η ίδια η αντίληψη για το τί θεωρείται δημόσιο και σε ποιόν πραγματικά ανήκει.