*Υπάρχει ορατός ο κίνδυνος κατάρρευσης της πύλης του κάστρου
*Επιστολή προς τους αρμόδιους φορείς από τους «Φρουρούς της Ελληνορθοδόξου Παραδόσεως Ώλενας» για την αναστήλωση – συντήρηση του ιστορικού Κάστρου
Γράφει ο Θεόδωρος Λάμπρος
*BA Modern History (London Guildhall University)
*MA Mediterannean Studies (Univesristy of London)
(Ιστορικός – Συγγραφέας – Διευθυντής Σύνταξης στο ενημερωτικό πόρταλ skalistiri.news – Διαχειριστής του ιστορικού πόρταλ “Το skalistiri.news σκαλίζει το 1821” skalistirinews@gmail.com).
Ένα ιστορικό μνημείο της Ηλείας που άντεξε δια μέσου των αιώνων και κρύβει μέσα τεράστια ιστορία, θρύλους και παραδόσεις είναι αυτό της Ωλένης. Ένα μοναδικής ομορφιάς και αρχιτεκτονικής μνημείο το οποίο σώζεται έως τις μέρες μας αλλά που δυστυχώς καμία απολύτως ενέργεια και παρέμβαση δεν έχει γίνει με σκοπό την αξιοποίηση και συντήρησή του. Σήμερα σώζεται ένα μόνο μέρος του και αγέρωχο θυμίζει σε όλους και κυρίως σε εμάς τους Ηλείους το ένδοξο παρελθόν του.
Δυστυχώς όμως εν έτει 2026, τα προβλήματα στο ιστορικό κάστρο έχουν αυξηθεί. Παρουσιάζει προβλήματα στατικότητας και είναι ορατός πλέον ο κίνδυνος της κατάρρευσής του αν δεν γίνουν οι απαραίτητες ενέργειες – εργασίες που απαιτούνται για την αναστήλωση – συντήρησή του.
Τον κίνδυνο της ολικής κατάρρευσης του κάστρου επισημαίνουν με επιστολή τους «Οι Φρουροί της Ελληνορθοδόξου Παραδόσεως Ώλενας» δια της νόμιμης εκπροσώπου κ. Βασιλικής Ι. Μαυραειδοπούλου.
Όπως αναφέρει μεταξύ άλλων η επιστολή:
«Κύριοι αρμόδιοι σας ενημερώνουμε ότι η πύλη του κάστρου της Ώλενας, σπουδαιότατο κατάλοιπο της ιστορικής και πολιτιστικής μας κληρονομιάς εμφανίζει εκτεταμένη φθορά στα δομικά του υλικά. Υπάρχει άμεσος κίνδυνος απ’ ώρα σε ώρα της ολικής καταρρεύσεως του μνημείου, γεγονός που θα οδηγήσει στην οριστική απώλεια ενός σημαντικού κομματικού της ιστορικής μας κληρονομιάς. Χρήζει άμεσης επιστημονικής στερεώσεως και αναστηλώσεως. Θα πρέπει να υπάρξει άμεση αποστολή κλιμακίου Αρχαιολόγων, Αρχιτεκτόνων και Μηχανικών της Υπηρεσίας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων προκειμένου να παρθούν άμεσα σωστικά μέτρα υποστηλώσεως των τόξων και των πυλών προς αποφυγή καταστροφής του μνημείου. Επίσης έναρξη των απαραίτητων διαδικασιών για την σύνταξη μελέτης συντήρησης και αναστήλωσης του μνημείου.
Ένα σπουδαίο πολιτιστικό – ιστορικό κομμάτι της Ηλείας βρίσκεται στο χείλος της οριστικής καταστροφής, παρά τις συνεχείς προειδοποιήσεις και έγγραφες αναφορές μας εδώ και χρόνια. Όλοι οι αρμόδιοι φορείς τηρώντας με ευλάβεια το γράμμα του νόμου, επιδεικνύουν μια ανεξήγητη εγκληματική αν όχι αδιαφορία, σίγουρα αμέλεια, ώστε η ιστορική πύλη να είναι έτοιμη να καταστραφεί απ’ ώρα σε ώρα.
Όλοι εμείς εδώ στην Ώλενα, αισθανόμαστε πλήρη εγκατάλειψη από τους επίσημους φορείς. Πρέπει να σωριαστεί η πύλη του κάστρου μας για να συγκινηθεί κάποιος;
Απαιτούμε όλοι οι κάτοικοι της Ιστορικής Ώλενας, από το Υπ. Πολιτισμού, την Αρχαιολογική Υπηρεσία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, την Τεχνική Υπηρεσία του Δ. Πύργου να ξεκινήσουν άμεσα τις διαδικασίες για την διάσωση και αναστήλωση του αγαπημένου μας κάστρου διότι είναι πρώτα δικό μας και κομμάτι της ιστορίας των σεβαστών προγόνων μας. Κύριοι αρμόδιοι αν η πύλη πέσει η ευθύνη θα έχει όνομα.
Εκ μέρους των Φρουρών της Ελληνορθοδόξου Παραδόσεως Ώλενας»
Βασιλική Ι. Μαυραειδοπούλου -Συγγραφέας – Λαογράφος –Αγιογράφος)
Κάστρο με πλούσια ιστορία
Σύμφωνα με ιστορικές πηγές κοντά στη έδρα του πρώην Δήμου Ωλένης το Καράτουλα και στο χωριό Ώλενα βρισκόταν η Μεσαιωνική πόλη Ώλενα.
Στον πρώτο χρόνο της Φραγκοκρατίας με απόφαση του πρίγκιπα Γοδοφρείδου Α’ η έδρα της επισκοπής αυτής μεταφέρθηκε στην πρωτεύουσα Ανδραβίδα. Μετά την κατάλυση της Φραγκοκρατίας που κράτησε για την Ηλεία 223 χρόνια, η Ώλενα ξαναβρήκε την παλιά της αίγλη, αφού ξανάγινε έδρα του ορθοδόξου επισκόπου σ’ όλη την περίοδο της τουρκοκρατίας.
Το Κάστρο της Ωλένης είναι κτίσμα Βυζαντινών χρόνων και υπήρχε στην μεσαιωνική πόλη Ώλενα όπου σήμερα βρίσκεται το σημερινό χωριό Ώλενα. Σήμερα σώζονται ερείπια της οχύρωσης και η πύλη του κάστρου. Το κάστρο αρχικά κτίστηκε από τους βυζαντινούς και αποτελούσε έδρα του Ορθόδοξου Επισκόπου Ώλενας από τον 9ο αιώνα. Μετά το 1204 και την Φράγκικη κατάκτηση της Πελοποννήσου αποτέλεσε έδρα του Λατίνου επισκόπου.
Όταν το 1205 η λατινική επισκοπή μεταφέρθηκε στην Ανδραβίδα το κάστρο έμεινε στην εξουσία του Λατίνου Επισκόπου. Τον 15ο αιώνα με την κατάκτηση της Πελοποννήσου από τους Οθωμανούς εκδιώχτηκε ο Λατίνος επίσκοπος και έγινε ξανά έδρα του Ορθόδοξου επισκόπου.
Έχουν γραφτεί πολύ θρύλοι για το συγκεκριμένο κάστρο. Ένας απ’ αυτούς αναφέρει ότι η βασίλισσα του κάστρου που ονομαζόταν Ελένη είχε το εξής περιστατικό: Όταν το κάστρο κυριεύθηκε από τους εχθρούς και στην προσπάθεια της να σωθεί, πετάλωσε τα μουλάρια ανάποδα. Έφυγε λοιπόν κρυφά από το μονοπάτι του κάστρου. Όταν ο εχθρός είδε τα πέταλα των μουλαριών ανάποδα, δεν την ακολούθησε αφού τράβηξε προς την αντίθετη κατεύθυνση.
ΠΡΩΤΗ ΑΠΟΨΗ
Κρίνεται επιτακτική ανάγκη οι εμπλεκόμενοι με το θέμα φορείς με πρώτο το Υπουργείο Πολιτισμού και την αρμόδια Υπουργό να ενημερωθούν και να σκύψουν σοβαρά πάνω στο εν λόγω μείζον θέμα που αφορά τον ορατό πλέον κίνδυνο κατάρρευσης του ιστορικού κάστρου. Επίσης κρίνεται επιτακτική η συστράτευση του Δήμου Πύργου με την Π.Ε. Ηλείας, την Τ.Κ. Ωλένης, τους κατοίκους και με τις εμπλεκόμενες Εφορείες Αρχαιοτήτων προκειμένου να δοθεί άμεσα λύση στο μείζον θέμα γιατί σε διαφορετική περίπτωση το ιστορικό κάστρο θα καταρρεύσει.
Ο πολιτισμός στην Ηλεία και η ανάδειξη – συντήρηση των ιστορικών του μνημείων θα έπρεπε να είναι σε πρώτη προτεραιότητα και όχι σε δευτεροτρίτη προτεραιότητα όπως είναι σήμερα.