Γράφει ο Χρήστος Μουρτζούκος
(Δημοσιογράφος στο e-enimerosi.com και Ανταποκριτής στη Γερμανία)
Η Ελλάδα τρέχει και πάλι πίσω από τις εξελίξεις στο τουρκολιβικό μνημόνιο
Δυστυχώς, η Ελλάδα τρέχει και πάλι πίσω από τις εξελίξεις, αντί να τις προλαβαίνει ή να τις δημιουργεί. Είναι απλώς παρατηρητής. Η κύρωση του τουρκολιβικού μνημονίου από την πλευρά του Χαφτάρ φέρνει στο προσκήνιο την ανεπάρκεια της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, αλλά και την τραγική διπλωματική προσέγγιση που ακολουθήθηκε ως προς το συγκεκριμένο θέμα.
Ένας Χαφτάρ για τον οποίο ο κ. Ντόκος μάς έλεγε ότι δεν θα έχει λόγο στην επόμενη ημέρα στη Λιβύη. Η ελληνική κυβέρνηση και στελέχη της συνέχισαν να προβάλλουν το ίδιο αφήγημα, υποστηρίζοντας ότι το τουρκολιβικό μνημόνιο δεν παράγει έννομα αποτελέσματα και είναι παράνομο. Ωστόσο, η συμφωνία ενδιαφέρει την Τουρκία και αυτό αποδεικνύεται στην πράξη.
Με φωτογραφικό νόμο, κατόπιν πιέσεων της Τουρκίας, αποπέμφθηκε ο πρόεδρος του κοινοβουλίου, Αγκίλα Σάλεχ, και στη θέση του τοποθετήθηκε ένα ανδρείκελο της Τουρκίας, με αποτέλεσμα λίγες ημέρες αργότερα να επικυρωθεί από το κοινοβούλιο το τουρκολιβικό μνημόνιο. Πρόκειται για μια εξέλιξη για την οποία οι ”επαγγελματίες ανησυχούντες” προειδοποιούσαν εδώ και καιρό. Το ίδιο ισχύει και για τους ”πατριώτες του καναπέ”, όπως τους αποκαλούσαν στελέχη της ελληνικής κυβέρνησης.
Μετά από χρόνια μακράς προσπάθειας, η Τουρκία αποσπά ένα ισχυρό έρεισμα και παρεμποδίζει και τα ισραηλινο-ελληνικά έργα σύνδεσης του καλωδίου και καταφέρνει ένα ισχυρό πολιτικό πλήγμα στην Ελλάδα και το Ισραήλ και ακόμη και στη Γαλλία από μέσα από τη Βεγγάζη μετά την απόφαση της λιβυκής βουλής, αλλά το πιο επικίνδυνο είναι αυτό που αποκάλυψε ισραηλινή εφημερίδα σχετικά με τους φόβους της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών από αυτή τη συμφωνία!
Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης που βρίσκεται στην ανατολική Λιβύη και υπό την επιρροή του Χάφταρ, επικύρωσε τη θαλάσσια συμφωνία που υπεγράφη με την Τουρκία το 2019, αλλά η Βουλή των Αντιπροσώπων πήγε σήμερα ακόμα παραπέρα και ακύρωσε τις αποφάσεις αποκλεισμού που είχε λάβει κατά της Άγκυρας το 2020 και αυτό επιβεβαιώνει την ισχύ των πρόσφατων τουρκικών κινήσεων που τις οδήγησε ο Χακάν Φιντάν!
Το 2019… ο Ερντογάν υπέγραψε τη συμφωνία με την κυβέρνηση του Φάγιεζ αλ-Σράζ στην Τρίπολη, και ο Χαλίφα Χάφταρ οδηγούσε τις δυνάμεις του σε αντιπαράθεση με εκείνη την κυβέρνηση, ενώ η Τουρκία υποστήριζε στρατιωτικά την Τρίπολη κατά του Χάφταρ και πέτυχε σε αυτό. Η Ελλάδα πόνταρε σε αυτό το λιβυκό σχίσμα, και έλεγε ότι η συμφωνία δεν έχει την έγκριση της βουλής που βρίσκεται στην ανατολή, και επομένως δεν αντιπροσωπεύει εσωτερική συναίνεση της Λιβύης. Αλλά, η ίδια βουλή στην οποία πόνταρε η Ελλάδα εγκρίνει αυτή τη συμφωνία.
Και εδώ, ως προς εμένα, ξεκινά η πραγματική ιστορία, γιατί η Τουρκία δεν αρκεστήκε στη διατήρηση της επιρροής της στην Τρίπολη, αλλά κατάφερε κατά τα τελευταία χρόνια να ανοίξει κανάλια με τον Χάφταρ, μέχρι που έφτασε σήμερα να αποσπάσει ένα από τα πιο σημαντικά χαρτιά που χρησιμοποιούσε η Ελλάδα κατά της τουρκο-λιβυκής συμφωνίας, στην τράπουλα της γεωπολιτικής.
Η επίδραση της τουρκικής επιρροής, εστιάζει στην κίνηση των στρατιωτικών και εμπορικών πλοίων, στα έργα αερίου, και στα υποβρύχια καλώδια που συνδέουν το Ισραήλ με την Κύπρο και την Ελλάδα!
Και αυτό δίνει στην Άγκυρα μια επιπλέον κάρτα στη μάχη για το αέριο, την ενέργεια και τα έργα θαλάσσιας και ηλεκτρικής σύνδεσης στην ανατολική Μεσόγειο. Μάλιστα το Reuters, αποκάλυψε πριν από μερικές μέρες για κινήσεις επανέναρξης των θαλάσσιων ερευνών για ηλεκτρικό έργο που κοστίζει περίπου 1,9 δισεκατομμύρια ευρώ, και που συνδέει την Ελλάδα με την Κύπρο με δυνατότητα επέκτασης στο Ισραήλ και που εμποδίστηκε λόγω των θαλάσσιων διαφορών με την Τουρκία!
Αυτό που επισημαινόταν ήταν η λανθασμένη διπλωματική προσέγγιση της Λιβύης από την ελληνική πλευρά ως προς το συγκεκριμένο ζήτημα. Τώρα, δυστυχώς, τρέχουμε και πάλι πίσω από τις εξελίξεις.
Αυτό που πρέπει πραγματικά να κάνει η ελληνική κυβέρνηση είναι να απαιτήσει σύνοδο κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να ζητήσει κυρώσεις τόσο στην Τουρκία όσο και στη Λιβύη. Παράλληλα, πρέπει να βάλει φρένο σε οποιαδήποτε συνεργασία της Τουρκίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση στον τομέα των ευρωπαϊκών αμυντικών προγραμμάτων.
Άμεση ήταν, βέβαια, η αντίδραση της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Τοποθέτηση υπήρξε και από το γερμανικό υπουργείο Εξωτερικών, το οποίο, αναφερόμενο στο τουρκολιβικό μνημόνιο, υπογράμμισε την ανάγκη σεβασμού της κυριαρχίας όλων των κρατών-μελών της ΕΕ.
«Από το 2019 καταστήσαμε σαφές και το επαναλάβαμε το 2025, ότι η Τουρκία πρέπει να σέβεται την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα όλων των κρατών-μελών της ΕΕ και ότι η οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών πρέπει να συμμορφώνεται με το ισχύον διεθνές δίκαιο», ανέφερε η εκπρόσωπος του γερμανικού ΥΠ.ΕΞ Κάτριν Ντεσάουερ. «Η θέση της ΕΕ και της γερμανικής κυβέρνησης ως κράτους-μέλους της ΕΕ είναι απολύτως σαφής: η οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών πρέπει να πραγματοποιείται, αυτό ισχύει φυσικά και για τη Μεσόγειο, σύμφωνα με το ισχύον διεθνές δίκαιο της θάλασσας και, ιδίως, με τη συμμετοχή όλων των επηρεαζόμενων παράκτιων κρατών», τόνισε η εκπρόσωπος. Και συνέχισε, «Οι εταίροι μας στην ΕΕ έχουν την αλληλεγγύη μας σε αυτό το θέμα», υπογραμμίζοντας ότι η γερμανική θέση είναι σαφής και ότι θα αξιοποιηθεί κάθε ευκαιρία για συζήτηση με όλους τους εμπλεκομένους.
Τη συμφωνία έχουν καταδικάσει μέχρι στιγμής η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Γαλλία, η Ιταλία, η Ελλάδα, η Κύπρος, το Ισραήλ και η Αίγυπτος. Πρόκειται για χώρες που επηρεάζονται από το τουρκολιβικό μνημόνιο στην περιοχή και οι οποίες θα πρέπει να αποδείξουν έμπρακτα την αντίθεσή τους.
Ωστόσο, το πρώτο βήμα πρέπει να το κάνει η Ελλάδα.
Δυστυχώς, η ελληνική εξωτερική πολιτική αποδεικνύεται για ακόμη μία φορά κατώτερη των περιστάσεων. Τόσο στο ζήτημα του τουρκολιβικού μνημονίου όσο και σε όσα συμβαίνουν στην Κάσο, η εικόνα που διαμορφώνεται είναι προβληματική.
Την ώρα που η ηγεσία του υπουργείου Εξωτερικών αναφέρει ότι, όσον αφορά την πόντιση του καλωδίου και τις έρευνες στην Κάσο, η ελληνική κυβέρνηση δεν πρόκειται να ενημερώσει κανέναν παρά μόνο μέσω NAVTEX, δημοσιογραφικές πληροφορίες αναφέρουν ότι βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη υπόγειες συζητήσεις, τόσο μεταξύ της Γαλλίας και της Τουρκίας όσο και μεταξύ της ελληνικής και της τουρκικής κυβέρνησης.
Όλα αυτά συνθέτουν την εικόνα μιας ανεπαρκούς πολιτικής ηγεσίας και μιας ανεπαρκούς ηγεσίας στο υπουργείο Εξωτερικών. Για ακόμη μία φορά, απέναντι σε ένα γειτονικό κράτος, η Ελλάδα αποδεικνύεται κατώτερη των περιστάσεων και τρέχει πίσω από τις εξελίξεις.
Αυτό που πρέπει να κάνει άμεσα η ελληνική κυβέρνηση είναι να ζητήσει σύνοδο κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να επιδιώξει την επιβολή κυρώσεων στην Τουρκία και στη Λιβύη. Πρέπει, επιτέλους, να προσπεράσουμε τη λογική ότι οι κυρώσεις στην Τουρκία δεν αποτελούν αυτοσκοπό. Στην παρούσα συγκυρία, η επιβολή κυρώσεων πρέπει να γίνει πλέον αυτοσκοπός.
Το είδαμε αυτό πριν από έξι χρόνια. Εδώ και τρία χρόνια υποτίθεται ότι έχουμε τα ήρεμα νερά, όμως τα ήρεμα νερά έγιναν ταραγμένα. Ο ελαφρύς κυματισμός της προηγούμενης εβδομάδας μετατράπηκε σε κυματισμό του τουρκολιβικού μνημονίου, το οποίο, στην ουσία, έφερε ένα παλιρροϊκό κύμα νοτίως της Κρήτης.
Η ανάρτηση της Ούρσουλας Φον Ντε Λάιεν
Εκφράζουμε βαθιά τη λύπη μας για την κύρωση σήμερα από τη Λιβυϊκή Βουλή της λεγόμενης Λιβυο-Τουρκικής Συμφωνίας Αρχών για την οριοθέτηση των θαλάσσιων δικαιοδοσιών στο Μεσόγειο. Θυμίζουμε ότι η θέση της ΕΕ σε αυτό το ζήτημα διατυπώθηκε ξεκάθαρα από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το 2019 και παραμένει αμετάβλητη. Η συμφωνία αυτή παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συμμορφώνεται με το Δίκαιο της Θάλασσας και είναι άκυρη και ανίσχυρη. Επαναβεβαιώνουμε την αλληλεγγύη μας προς την Ελλάδα και την Κύπρο. Επαναλαμβάνουμε τη γνωστή θέση της ΕΕ κατά οποιασδήποτε εξωτερικής παρέμβασης στη Λιβύη.
Άλλα λόγια να αγαπιόμαστε, θα πω εγώ.