Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσίευσε το Ινστιτούτο του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΙΝΣΕΤΕ)
Παρά το νέο ιστορικό ρεκόρ που κατέγραψε ο εισερχόμενος τουρισμός στην Ελλάδα για το 2025
Μικρή αύξηση στις επισκέψεις που δεν ανταποκρίνεται όμως στην παραμονή και τις δαπάνες των τουριστών
Παρά το νέο ιστορικό ρεκόρ που κατέγραψε ο εισερχόμενος τουρισμός στην Ελλάδα (χωρίς κρουαζιέρα) το 2025, σε αφίξεις (37.981 χιλ./ +5,6% σε σχέση με το 2024), εισπράξεις (22.607 εκατ. € / +9,8%) και διανυκτερεύσεις (233.145 χιλ. / +0,9%), η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας, σε σύγκριση με το 2024, παρουσιάζει μείωση σε όλα τα μεγέθη, εκτός των επισκέψεων, σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσίευσε το Ινστιτούτο του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΙΝΣΕΤΕ).
Συγκεκριμένα, η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας καταγράφει 666 χιλιάδες επισκέψεις που αντιστοιχεί σε μερίδιο συνολικής μεταβολής 2%, με -7,3% σε διανυκτερεύσεις, -9,8% σε εισπράξεις, -14,5% Μέση Διάρκεια Παραμονής, -16,8% Μέση Δαπάνη ανά Επίσκεψη και -2,7% Μέση Δαπάνη ανά Διανυκτέρευση.
Αντίστοιχες μειώσεις εμφανίζονται και σε άλλες μη «Τουριστικά Ανεπτυγμένες Περιφέρειες». Σύμφωνα με την μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ, Ο εισερχόμενος τουρισμός παραμένει έντονα συγκεντρωμένος γεωγραφικά. Οι 13 Περιφέρειες ομαδοποιούνται σε δύο κατηγορίες: «Τουριστικά Ανεπτυγμένες Περιφέρειες» (Αττική, Νότιο Αιγαίο, Κρήτη, Κεντρική Μακεδονία, Ιόνια Νησιά) και «Λοιπές Περιφέρειες» (όλες οι υπόλοιπες).
Οι Τουριστικά Ανεπτυγμένες Περιφέρειες συγκεντρώνουν 34.642 χιλ. επισκέψεις (83% του συνόλου) με αύξηση +5,7% σε σχέση με το 2024, ενώ οι Λοιπές 7.108 χιλ. (17%) με αύξηση +7,9%. Το Νότιο Αιγαίο παραμένει η πρώτη περιφέρεια σε Εισπράξεις (6.625 εκατ. €), ακολουθούμενο από την Αττική (5.838 εκατ. €) και την Κρήτη (4.343 εκατ. €). Στις ίδιες θέσεις κατατάσσονται αυτές οι τρεις Περιφέρειες και στις Διανυκτερεύσεις (Ν. Αιγαίο, 53,1 εκατ., Αττική 49,0 εκατ. και Κρήτη 48,6 εκατ.).
Στις Επισκέψεις πρώτη είναι η Περιφέρεια της Αττικής (9,7 εκατ.), ακολουθούμενη από το Ν. Αιγαίο (7,6 εκατ.) και την Κ. Μακεδονία (7,2 εκατ.) που όμως λόγω χαμηλών δεικτών δαπάνης και διανυκτερεύσεων έχει την 5η θέση στις εισπράξεις. Το σύνολο των επισκέψεων ανέρχεται σε 41.749 χιλ. έναντι 37.981 χιλ. αφίξεων, δηλαδή – κατά μέσο όρο – ο κάθε τουρίστας επισκέπτεται 1,1 Περιφέρειες. Οι Τουριστικά Ανεπτυγμένες Περιφέρειες συγκεντρώνουν 20.332 εκατ. € (90% του συνόλου). Λίγο χαμηλότερη συγκέντρωση παρατηρείται και στις Διανυκτερεύσεις (88% του συνόλου) ενώ το ποσοστό συγκέντρωσης των Επισκέψεων είναι 83%. Αντίστοιχα, η ΜΔΔ είναι οριακά υψηλότερη στις Τουριστικά Ανεπτυγμένες Περιφέρειες (€ 99 έναντι € 97) ενώ η ΜΔΠ είναι υψηλότερη κατά 0,3 διανυκτερεύσεις (5,9 έναντι 5,6). Οι Περιφέρειες Νοτίου Αιγαίου (€ 125), Αττικής (€ 119), Ηπείρου (€ 115) και Στερεάς Ελλάδας (€ 110) καταγράφουν ΜΔΔ μεγαλύτερη από την ΜΔΔ σε εθνικό επίπεδο (€ 97). Αντίστοιχα υψηλότερη ΜΔΠ του εθνικού μέσου όρου (5,6) καταγράφουν οι Περιφέρειες Βορείου Αιγαίου (9,7 διανυκτερεύσεις), Κρήτης (7,7), Πελοποννήσου και Νοτίου Αιγαίου (7,0) και Ιονίων Νήσων (6,8). Η Αττική, παρότι προορισμός city break, έχει 5 διανυκτερεύσεις ΜΔΠ, υψηλότερη από την Κεντρική Μακεδονία (3,9) που περιλαμβάνει και παραθεριστικούς προορισμούς, αλλά και από αρκετές άλλες Περιφέρειες. Τέλος, ΜΔΕ υψηλότερη του εθνικού μέσου όρου (€ 541) καταγράφουν το Νότιο Αιγαίο (€ 869), η Κρήτη (€ 684), το Βόρειο Αιγαίο (€ 645) και η Αττική (€ 602).
Οι Τουριστικά Ανεπτυγμένες Περιφέρειες παρουσιάζουν υψηλότερο ρυθμό μεταβολής Εισπράξεων (+10,0%) έναντι των Λοιπών (+7,6%) παρά το ότι η εικόνα στις Επισκέψεις είναι η αντίστροφη (+5,7% έναντι +7,9%), λόγω αύξησης της ΜΔΕ των ανεπτυγμένων Περιφερειών έναντι μείωσης των Λοιπών (+4,1% έναντι -0,3). Αντίστοιχα, παρουσιάζουν και μικρή αύξηση των Διανυκτερεύσεων (+1,7%) έναντι μείωσης (-4,5%) στις Λοιπές Περιφέρειες λόγω σημαντικά μικρότερης μείωσης της ΜΔΠ (-3,8% έναντι -11,5%). Τα στοιχεία αυτά δείχνουν άνοιγμα της ψαλίδας μεταξύ των Τουριστικά Ανεπτυγμένων και των Λοιπών Περιφερειών.
Αναφορικά με τους Δείκτες, παρουσιάζεται γενικευμένη μείωση της ΜΔΠ με μεγάλα διψήφια ποσοστά σε πέντε από τις οκτώ Λοιπές Περιφέρειες. Η μόνη Περιφέρεια με θετική μεταβολή ΜΔΠ είναι το Νότιο Αιγαίο (+2,8%). Σημαντική, αν και όχι ομοιόμορφη, αύξηση παρουσιάζει η ΜΔΔ: αυξάνεται σε τρεις Τουριστικά Ανεπτυγμένες Περιφέρειες και εφτά Λοιπές Περιφέρειες και μειώνεται στις υπόλοιπες. Τέλος, ως αποτέλεσμα των μεταβολών ΜΔΔ και ΜΔΠ, η ΜΔΕ αυξάνεται σε τρεις Τουριστικά Ανεπτυγμένες Περιφέρειες και τρεις Λοιπές Περιφέρειες και μειώνεται στις υπόλοιπες. Αξιοσημείωτη είναι η μείωση εισπράξεων στην Κρήτη (-5,0% που έρχεται σε συνέχεια της μείωσης -16% το 2024 έναντι του 2023) παρά την αύξηση επισκέψεων, λόγω μείωσης ΜΔΠ (-2,3%) και ΜΔΔ (-8,7%). Παρόμοια τάση παρατηρείται και στα Ιόνια Νησιά (-4,1% εισπράξεις vs 2024).
Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ανάγκη αναβάθμισης του προϊόντος των Περιφερειών αυτών, με στόχο την επιμήκυνση της Διάρκειας Παραμονής και την αναστροφή της τάσης μείωσης της ημερήσιας δαπάνης. Επιπλέον η επιδείνωση της απόδοσής τους, ενδεχομένως οφείλεται και στην κόπωση που παρουσιάζει η γερμανική αγορά (βλ. κατ.) που αντιπροσωπεύει περισσότερο από 25% των επισκεπτών της Κρήτης, ενώ στα Ιόνια Νησιά αύξησε το μερίδιο της από 11% προ πανδημίας COVID-19 σε 19% το 2025. Εξετάζοντας τις απόλυτες μεταβολές, η Αττική αναδεικνύεται ξανά ως ο κύριος οδηγός ανάπτυξης το 2025, με +920 χιλ. επισκέψεις (38% της συνολικής αύξησης), +1.167 χιλ. διανυκτερεύσεις (55%) και +1.087 εκατ. € εισπράξεις (54%). Ακολουθεί το Νότιο Αιγαίο στις εισπράξεις (47% της συνολικής αύξησης)). Μεγάλη αύξηση και συμβολή στη συνολική αύξηση των διανυκτερεύσεων έχουν το Νότιο Αιγαίο (88% ή +1.855 χιλ.), η Κρήτη (91% ή +1.916 χιλ.), τα Ιόνια Νησιά (56% ή +1.178 χιλ.) και η ΑΜΘ (85% ή +1.789 χιλ.). Παρά την αύξηση των διανυκτερεύσεων, η Κρήτη και τα Ιόνια Νησιά έχουν αρνητική συμβολή στις Εισπράξεις (-11% ή € -226 εκατ. και -4% ή € -81 εκατ. της συνολικής αύξησης) ενώ αντίθετα η ΑΜΘ έχει θετική συμβολή στη συνολική αύξηση των Εισπράξεων (7% ή € +142 εκατ.). Έντονα αρνητική συμβολή στην συνολική αύξηση των Διανυκτερεύσεων είχαν οι Περιφέρειες Κεντρικής Μακεδονίας (-127% ή -2.673 χιλ.), Ηπείρου (-86% ή -1.814 χιλ.) και σε μικρότερο βαθμό το Β. Αιγαίο (-43% ή -907 χιλ.) και η Θεσσαλία (-20% ή 418 χιλ.).
Σε ορίζοντα 2025/2019, οι Τουριστικά Ανεπτυγμένες Περιφέρειες αυξήθηκαν +24,1% σε επισκέψεις, +5,1 σε διανυκτερεύσεις και +30,9% σε εισπράξεις. Αντίθετα, οι Λοιπές Περιφέρειες υστερούν σημαντικά: -18,6% σε επισκέψεις, -24,7% σε διανυκτερεύσεις και +5,7% σε εισπράξεις, υποδηλώνοντας δυσκολία ανάκαμψης από την πανδημία σε πολλές λιγότερο ανεπτυγμένες Περιφέρειες.
Σε όλη την Ελλάδα
Σε ότι αφορά όλη τη χώρα, 2025 ο εισερχόμενος τουρισμός στην Ελλάδα (χωρίς κρουαζιέρα) κατέγραψε νέο ιστορικό ρεκόρ σε αφίξεις (37.981 χιλ./ +5,6% σε σχέση με το 2024), εισπράξεις (22.607 εκατ. € / +9,8%) και διανυκτερεύσεις (233.145 χιλ. / +0,9%), συνεχίζοντας την ανοδική τάση που ξεκίνησε μετά την πανδημία. Συνυπολογίζοντας και τις εισπράξεις από την κρουαζιέρα, το σύνολο των εισπράξεων ανήλθε σε 23.627 εκατ. € (+9,4%).
Ωστόσο, λόγω διαρκούς μείωσης της Μέσης Διάρκειας Παραμονής (ΜΔΠ), που πλέον ανέρχεται σε 6,1 διανυκτερεύσεις, έναντι 6,4 το 2024 (μείωση -4,5%) και 7,4 προ πανδημίας Covid (-17,2%), οι διανυκτερεύσεις, αν και ανήλθαν σε νέο υψηλό επίπεδο, παραμένουν στα επίπεδα των 230 εκατ. όπως όλα τα χρόνια από το 2019 (πλην των ετών 2020, 2021 και 2022 που υπήρχαν οι περιορισμοί λόγω πανδημίας).
Είναι χαρακτηριστικό ότι η ΜΔΠ μειώθηκε με διψήφιο ποσοστό έναντι του 2019 και στις δέκα μεγαλύτερες αγορές μας. Η μείωση της ΜΔΠ αποτελεί τροχοπέδη στην αύξηση των εισπράξεων σε βαθμό ανάλογο με τις αφίξεις και αποτελεί ζήτημα προς αντιμετώπιση πρώτης προτεραιότητας μέσω της βελτίωσης του προϊόντος τόσο στις Τουριστικά Ανεπτυγμένες όσο και στις Λοιπές Περιφέρειες. Από την άλλη πλευρά η Μέση Δαπάνη ανά Διανυκτέρευση (ΜΔΔ), δείκτης «αξίας» του τουριστικού προϊόντος σε ημερήσια βάση, παρουσίασε νέα αύξηση +8,8% στα € 97 και είναι πλέον κατά 27,5% υψηλότερη από το 2019 – έναντι πληθωρισμού 20%. Ως αποτέλεσμα της μείωσης της ΜΔΠ και της αύξησης της ΜΔΔ, η Μέση κατά Κεφαλή Δαπάνη (ΜΚΔ) παρουσιάζει μικρή αύξηση τόσο έναντι του 2024 (+3,9%), όσο και του 2019 (+5,5%) και ανέρχεται πλέον στα 595 ευρώ, έναντι 573 ευρώ το 2024 και 564 ευρώ το 2019. Υπάρχουν όμως και σημαντικές αγορές για τις οποίες η ΜΚΔ παρουσίασε μείωση έναντι του 2019 παρά τον πληθωρισμό 20%: Γερμανία -13,5%, Αυστρία: -13,2%, Ιταλία: -10,0%, Γαλλία:-5,1% και Ολλανδία -0,9%.
Η μείωση της ΜΔΠ μπορεί να αποδοθεί σε τρεις δομικές αλλαγές που δρουν συμπληρωματικά:
- διεθνής τάση για μικρότερης διάρκειας ταξίδια,
- περιορισμός της διάρκειας των ταξιδιών καθώς το ημερήσιο κόστος αυξάνει και μάλιστα σε μια εποχή που οι πολίτες των κύριων (ευρωπαϊκών) αγορών μας αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες.
- αύξηση του μεριδίου των ημερήσιων ταξιδιωτών -που κατά +90% προέρχονται από τις τέσσερεις όμορες χώρες (Αλβανία, Β. Μακεδονία, Βουλγαρία, Τουρκία)- από 7,5% σε 9,3%, Είναι αξιοσημείωτο ότι η ΜΚΔ των ημερήσιων επισκεπτών (94 ευρώ), δηλαδή ημερήσια δαπάνη που ισοδυναμεί με ΜΔΔ, είναι στα ίδια επίπεδα με την ΜΔΔ συνολικά (97 ευρώ), ένδειξη ισχυρής καταναλωτικής δύναμης των επισκεπτών αυτών που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί περαιτέρω με την διαμονή τους στην Ελλάδα. Σε διαφορετική κατηγορία εντάσσεται ένας τέταρτος παράγοντας που επίσης συμπιέζει τη ΜΔΠ για στατιστικούς λόγους, αν και από μόνος του αποτελεί ιδιαίτερα θετική εξέλιξη για τον ελληνικό τουρισμό: η δυναμική ανάπτυξη του τουρισμού city break έχει οδηγήσει σε αύξηση του μεριδίου της Αττικής στο σύνολο των επισκέψεων από 16,2% το 2019 σε 22,3% το 2024 και 23,2% το 2025. Καθώς τα city breaks χαρακτηρίζονται από τη φύση τους από μικρότερη διάρκεια παραμονής σε σχέση με τον τουρισμό για «ήλιο και θάλασσα», η ενίσχυση του μεριδίου του συγκεκριμένου τύπου ταξιδιού αναπόφευκτα συνεισφέρει στην περαιτέρω μείωση της μέσης διάρκειας παραμονής σε εθνικό επίπεδο. Η ενίσχυση της ΜΔΠ θα πρέπει να αποτελέσει κύριο στόχο. Η επίτευξη του στόχου αυτού προϋποθέτει την βελτίωση του τουριστικού προϊόντος ώστε οι τωρινές αγορές να επιμηκύνουν την παραμονή τους αλλά και να δημιουργηθούν ισχυρά κίνητρα για την προσέλκυση αγορών long haul που έχουν μεγαλύτερη διάρκεια παραμονής και δαπάνη.
Κρουαζιέρα
Το 2025 η κρουαζιέρα κατέγραψε αξιοσημείωτη άνοδο σε αριθμό αφίξεων πλοίων και αποβιβάσεων αλλά μείωση στον αριθμό αποβιβασθέντων ανά κρουαζιερόπλοιο. Επισημαίνουμε ότι τα στοιχεία αποβιβάσεων (8.416 χιλ.) δεν ισοδυναμούν με τις αφίξεις επιβατών κρουαζιέρας, καθώς ο ίδιος επιβάτης μπορεί να αποβιβαστεί σε πολλαπλά λιμάνια κατά το ίδιο ταξίδι, ενδεχομένως και σε περισσότερα από ένα εντός της ίδιας ημέρας. Επίσης, για τον ίδιο λόγο αλλά και γιατί ένας επιβάτης μπορεί να περάσει μια ολόκληρη μέρα στο κρουαζιερόπλοιο χωρίς να αποβιβαστεί σε κάποιο λιμάνι και στη συνέχεια να διανυκτερεύσει εκεί, διαφέρουν και από τις διανυκτερεύσεις (11.528 χιλ.). Το σύνολο των αφίξεων κρουαζιερόπλοιων ανήλθε σε 6.129 το 2025, παρουσιάζοντας αύξηση 11,6% έναντι του 2024 (5.490 αφίξεις), ενώ οι αποβιβάσεις επιβατών από τα κρουαζιερόπλοια έφτασαν τις 8.416 χιλ., παρουσιάζοντας αύξηση 6,2% έναντι του 2024 (7.928 χιλ.). Παρατηρούμε δηλαδή ότι υπήρξε μικρή μείωση (-4,9%) στον αριθμό αποβιβασθέντων ανά κρουαζιερόπλοιο. Η μείωση αυτή οφείλεται κατά κύριο λόγο στη μεγάλη μείωση στις Κυκλάδες (-15,9%) καθώς στις υπόλοιπες Περιφέρειες οι μεταβολές ήταν θετικές ή οριακά αρνητικές και -4,1% στις Λοιπές Περιφέρειες, που όμως αντιπροσωπεύουν μόλις το 4% των αποβιβάσεων. Η μεγάλη μείωση στον αριθμό αποβιβάσεων ανά κρουαζιερόπλοιο στις Κυκλάδες, που οδήγησε και σε μείωση και στον συνολικό αριθμό αποβιβάσεων, πιθανότατα οφείλεται στο τέλος αποβίβασης σε Μύκονο και Σαντορίνη που πρωτοεφαρμόστηκε το 2025. Λαμβάνοντας υπόψη τα στοιχεία εισπράξεων από την κρουαζιέρα (βλ. Πίνακα 2) και τον αριθμό αποβιβασθέντων, εκτιμούμε οτι -κατά μέσο όρο- η δαπάνη ανά αποβίβαση ανήλθε το 2025 σε 121 ευρώ μειωμένη κατά 4% έναντι των 126 ευρώ το 2024. Η βελτίωση της εμπορικής υποδομής των λιμένων αλλά και των τουριστικών εμπειριών και υπηρεσιών εξυπηρέτησης στα πλαίσια ολοκληρωμένης διαχείρισης προορισμών, θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αύξηση της δαπάνης ανά αποβίβαση και τόνωση των τοπικών οικονομιών.
