(Γράφει ο Χάρης Μικελόπουλος)
Το ιστορικό εκκλησάκι του Αγίου Χαραλάμπους μάρτυρας της Τουρκοκρατίας και της Επανάστασης του 1821 αποτελεί την ίδια τη γενέθλια σπίθα του Πύργου.
Το γεγονός ότι παραμένει κλειστό, εγκαταλειμμένο και μετατρεπόμενο σε χώρο άναρχης στάθμευσης δεν είναι απλώς μια εικόνα παρακμής• είναι ακρωτηριασμός της ιστορικής συνέχειας.
Η παράδοση δεν είναι μουσειακό είδος, αλλά ο «ομφάλιος λώρος» που συνδέει το χθες με το αύριο.
Καταθέτω την γνώμη μου για μια ακόμη φορά αν και άλλοι αποφασίζουν χωρίς εμάς για εμάς. Με αφορμή τις πρόδρομες εργασίες για την ανέγερση του νέου ναού του Αγίου Χαραλάμπους.
Δεν είναι λόγος απέναντι στην Εκκλησία, στα Θεία, στην Πίστη. Είναι ορθολογική σκέψη σε μια εποχή που πολύ δύσκολα υπάρχουν χρήματα για τέτοια έργα και σε μια πόλη που αντιμετωπίζει πολλά προβλήματα και έλλειψη αναγκαίων υποδομών. Μαζί με αυτά υπάρχει για κάθε τόπο η ιστορία και η παράδοση.
Ηθελημένα ή μη, επί δεκαετίες και για άγνωστο για μένα λόγο, το ιστορικό εκκλησάκι του προστάτη της πόλης, παραμένει αφανές, κλειστό πλην ενός απογεύματος, μη επισκέψιμο, χώρος άναρχης στάθμευσης αυτοκινήτων, με άσχημο εξωτερικό χώρο, εγκαταλειμένο και γεμάτο φθορές.
Ο ναός χτίστηκε στα χρόνια που η οικογένεια Βιλαέτη ήρθε στον Πύργο κι έφερε μαζί της την εικόνα του Αγίου. Ο ναός έγινε χώρος λατρείας και προσευχής στην τουρκοκρατούμενη Ελλάδα. Γύρω από τον ναό άρχισαν να χτίζονται τα πρώτα σπίτια της πόλης μαζί με αυτά γύρω από το Επαρχείο. Μιλάμε για τα χρόνια από το 1700 κι έπειτα.
Η παράδοση δεν είναι κάτι αφηρημένο και γραφικό μαζί. Είναι η ταυτότητα ενός τόπου και το αφήγημά του. Η ανάδειξη του χώρου, το άνοιγμα της εκκλησίας καθημερινά, η εορτή και μεταφορά της εικόνας στην Αγία Κυριακή είναι ένα τελετουργικό συνυφασμένο με την ιστορία του Πύργου.
Δεν έχει σημασία αν είναι μικρός ή μεγάλος ο ναός, αν χωρά ή όχι η Αγία Κυριακή μια φορά τον χρόνο. Σημασία έχει να δούμε γιατί ξεχάσαμε το σημείο αναφοράς μιας πόλης, την συνοικία των Αγιοχαραλαμπιτών, την εγκατάλειψη και τελικά την απόφαση να φτιαχτεί ένας μεγάλος ναός σε ένα σημείο που δεν έχει καμία ιστορική αναφορά, καμία σύνδεση με την παράδοση. Και παράλληλα μακριά από το κέντρο, μακριά από τον τόπο που το εκκλησάκι έζησε την Επανάσταση του 1821 ,την καταστροφή του και την ανοικοδόμησή του.
Όλα τα άλλα είναι εκ νέου κουβέντες για ένα έργο εκατομμυρίων που στην πλειοψηφία του κόσμου είναι περιττό. Η πόλη πάσχει από πολλά. Ένα από αυτά είναι και η έλλειψη ταυτότητας. Κάθε σημείο που υποβαθμίζεται ,χάνεται στην λήθη. Περπατάμε σε δρόμους και γειτονιές που όπως λέει κι ο Αναγνωστάκης:
«Δρόμοι παλιοί που αγάπησα και μίσησα ατέλειωτα
Κάτω απ΄τους ίσκιους των σπιτιών να περπατώ
Νύχτες των γυρισμών αναπότρεπτες κι η πόλη
νεκρή
Την ασήμαντη παρουσία μου βρίσκω σε κάθε γωνιά
Κάμε να σ΄ ανταμώσω, κάποτε, φάσμα χαμένο του
πόθου μου κι εγώ, ξεχασμένος κι ατίθασος να περπατώ κρατώντας ακόμη μια σπίθα τρεμόσβηστη στις υγρές μου
παλάμες.
Και προχωρούσα μέσα στη νύχτα χωρίς
Να γνωρίζω κανένανε κι ούτε
Κανένας με γνώριζε».