Το Ετήσιο Τακτικό Συνέδριο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), που θα πραγματοποιηθεί στις 5, 6 και 7 Νοεμβρίου 2026 στην Καλαμάτα, αποτελεί κρίσιμο σταθμό για το μέλλον της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Οι δήμαρχοι και οι εκπρόσωποι των δήμων καλούνται να συζητήσουν τα μεγάλα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι τοπικές κοινωνίες, αλλά και να διαμορφώσουν κοινή γραμμή διεκδίκησης απέναντι στην κεντρική διοίκηση.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ένα βασικό ερώτημα: Πώς μπορούν οι δήμοι να ανταποκριθούν στις αυξανόμενες ανάγκες των πολιτών όταν οι οικονομικοί πόροι, το προσωπικό και τα διαθέσιμα μέσα δεν επαρκούν;
Οικονομική ασφυξία και κρατική χρηματοδότηση
Το σημαντικότερο ίσως ζήτημα αφορά την οικονομική κατάσταση των δήμων. Η αύξηση του λειτουργικού κόστους, οι δαπάνες για ενέργεια, καύσιμα, καθαριότητα και συντήρηση υποδομών, σε συνδυασμό με τις αυξημένες κοινωνικές ανάγκες, περιορίζουν σημαντικά τις δυνατότητές τους.
Η ΚΕΔΕ αναμένεται να διεκδικήσει αύξηση των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ), επαρκή χρηματοδότηση για τις αρμοδιότητες που έχουν μεταφερθεί στους δήμους και σταθερούς πόρους για την υλοποίηση έργων. Ιδιαίτερη σημασία έχει η σύνδεση των διεκδικήσεων με τον κρατικό προϋπολογισμό του 2027.
Το κρίσιμο ζητούμενο είναι να σταματήσει η μεταφορά αρμοδιοτήτων χωρίς την αντίστοιχη μεταφορά χρημάτων και να αποκτήσουν οι δήμοι πραγματική οικονομική δυνατότητα να σχεδιάζουν και να υλοποιούν πολιτικές προς όφελος των δημοτών.
Νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης και θεσμική αυτοτέλεια
Ο νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης αποτελεί καθοριστικό πεδίο συζήτησης. Το ζητούμενο είναι ένας σαφής καταμερισμός αρμοδιοτήτων μεταξύ κράτους, Περιφερειών και δήμων, με λιγότερη γραφειοκρατία και αποτελεσματικότερες διαδικασίες.
Η Αυτοδιοίκηση επιδιώκει μεγαλύτερη διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια, ουσιαστική συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων και δυνατότητα άμεσης ανταπόκρισης στις τοπικές ανάγκες. Παράλληλα, η πολυεπίπεδη διακυβέρνηση και ο ψηφιακός μετασχηματισμός πρέπει να λειτουργούν ως εργαλεία βελτίωσης της δημόσιας διοίκησης.
Υποστελέχωση και ανάγκη προσλήψεων
Η έλλειψη προσωπικού αποτελεί ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα της καθημερινής λειτουργίας των δήμων. Οι τεχνικές υπηρεσίες, η καθαριότητα, οι κοινωνικές δομές και οι διοικητικές υπηρεσίες αντιμετωπίζουν σημαντικές ελλείψεις, οι οποίες δυσχεραίνουν ακόμη και την εκτέλεση βασικών αρμοδιοτήτων.
Η διεκδίκηση μόνιμων προσλήψεων, η επιτάχυνση των διαδικασιών μέσω ΑΣΕΠ και η ενίσχυση των μικρών, ορεινών και νησιωτικών δήμων αποτελούν βασικές προτεραιότητες. Ιδιαίτερη ανάγκη υπάρχει για μηχανικούς και εξειδικευμένα στελέχη που μπορούν να σχεδιάζουν έργα και να αξιοποιούν χρηματοδοτικά προγράμματα.
Πολιτική προστασία και κλιματική κρίση
Οι πυρκαγιές, οι πλημμύρες, η λειψυδρία και τα ακραία καιρικά φαινόμενα καθιστούν την πολιτική προστασία κορυφαία προτεραιότητα. Οι δήμοι καλούνται να αναλάβουν σημαντικές ευθύνες πρόληψης και αντιμετώπισης καταστροφών, συχνά χωρίς επαρκές προσωπικό, εξοπλισμό και χρηματοδότηση.
Το ζητούμενο είναι η ενίσχυση των προληπτικών παρεμβάσεων, η προμήθεια κατάλληλων μηχανημάτων, η σαφής κατανομή ευθυνών και η εξασφάλιση σταθερών πόρων. Η πρόληψη πρέπει να αποκτήσει προτεραιότητα έναντι της αποσπασματικής αποκατάστασης των ζημιών.
Νερό, απορρίμματα και ενεργειακό κόστος
Η διαχείριση των υδάτινων πόρων και των απορριμμάτων συνδέεται άμεσα με την περιβαλλοντική προστασία και την οικονομική βιωσιμότητα των δήμων.
Η αντιμετώπιση της λειψυδρίας, η αναβάθμιση των δικτύων ύδρευσης, ο περιορισμός των διαρροών και η εξασφάλιση επαρκούς πόσιμου νερού απαιτούν σημαντικές επενδύσεις. Παράλληλα, η ανακύκλωση, η διαχείριση βιοαποβλήτων και η λειτουργία των Φορέων Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων δημιουργούν αυξημένες οικονομικές απαιτήσεις.
Σημαντική είναι επίσης η ενεργειακή αναβάθμιση δημοτικών κτιρίων, σχολείων και εγκαταστάσεων, η αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και η μείωση του κόστους δημοτικού φωτισμού.
Κοινωνική πολιτική και στεγαστική κρίση
Οι δήμοι αποτελούν την πρώτη γραμμή στήριξης των ευάλωτων πολιτών. Η χρηματοδότηση των παιδικών σταθμών, του προγράμματος «Βοήθεια στο Σπίτι», των κοινωνικών παντοπωλείων και των άλλων κοινωνικών δομών είναι απαραίτητη για τη διατήρηση ενός αποτελεσματικού τοπικού δικτύου προστασίας.
Παράλληλα, η στεγαστική κρίση δημιουργεί νέες ανάγκες. Η αξιοποίηση ανενεργών δημοτικών ακινήτων, η ανάπτυξη προγραμμάτων προσιτής κατοικίας και η στήριξη των ευάλωτων νοικοκυριών μπορούν να αποτελέσουν εργαλεία αντιμετώπισης του προβλήματος, εφόσον συνοδευτούν από κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο και χρηματοδότηση.
Περιφερειακές ανισότητες και τοπική ανάπτυξη
Οι νησιωτικοί, ορεινοί και απομακρυσμένοι δήμοι αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος λειτουργίας, ελλείψεις υποδομών και πληθυσμιακή συρρίκνωση. Η ειδική χρηματοδότησή τους, η βελτίωση των μεταφορών, η ενίσχυση της αγροτικής οικονομίας και η πρόσβαση των κατοίκων σε βασικές υπηρεσίες είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για την αντιμετώπιση των ανισοτήτων.
Παράλληλα, ο πολεοδομικός σχεδιασμός, η προστασία του περιβάλλοντος, η αναβάθμιση των σχολικών και αθλητικών εγκαταστάσεων και η στήριξη του πολιτισμού αποτελούν βασικούς άξονες βιώσιμης τοπικής ανάπτυξης.
Το διακύβευμα του Συνεδρίου
Η επιτυχία του Συνεδρίου θα κριθεί από το αν οι διαπιστώσεις μετατραπούν σε συγκεκριμένες διεκδικήσεις και δεσμεύσεις. Το τελικό ψήφισμα θα έχει ιδιαίτερη σημασία, εφόσον περιλαμβάνει σαφείς προτάσεις για τη χρηματοδότηση, τις προσλήψεις, τη θεσμική αυτοτέλεια και την πολιτική προστασία.
Το κεντρικό πολιτικό ερώτημα είναι αν η Τοπική Αυτοδιοίκηση θα συνεχίσει να αναλαμβάνει περισσότερες ευθύνες με περιορισμένα μέσα ή αν θα αποκτήσει τους πόρους, το προσωπικό και τις αρμοδιότητες που χρειάζεται.
Το Συνέδριο της Καλαμάτας αποτελεί ευκαιρία να διαμορφωθεί μια ισχυρή, κοινή διεκδικητική γραμμή, με στόχο ισχυρότερους δήμους, αποτελεσματικότερες υπηρεσίες και καλύτερη ποιότητα ζωής για όλους τους πολίτες.