Γράφει η Έλενα Κακολύρη
Το κοινοβουλευτικό αποτύπωμα στην Ηλεία, οι θεωρίες περί αποζημίωσης και μια Αριστερά που συνεχίζει να αναλώνεται περισσότερο στις εσωτερικές της εκκαθαρίσεις παρά στην πολιτική αντιπαράθεση.
Όταν η πολιτική αλλάζει έδρα
Ο Διονύσης Καλαματιανός παραιτήθηκε από τη βουλευτική του έδρα, επιλέγοντας να συμπορευτεί με τον Αλέξη Τσίπρα και το νέο πολιτικό εγχείρημα της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛ.Α.Σ.). Για τον ΣΥΡΙΖΑ, μια ακόμη αλλαγή στο εσωτερικό του. Για την Ηλεία, μια εξέλιξη που αξίζει να εξεταστεί πέρα από τις κομματικές αντιπαραθέσεις. Και για την πολιτική σκηνή, μία ακόμη ένδειξη ότι οι ανακατατάξεις στον χώρο της Κεντροαριστεράς δεν έχουν ολοκληρωθεί.
Δεν σκοπεύω να παρουσιάσω την παραίτηση ως ηρωική πράξη και διαφωνώ με όσους το πράττουν. Ούτε όμως και να την αντιμετωπίσω ως πολιτικό αδίκημα. Ο Καλαματιανός έκανε μια επιλογή και πλέον θα κριθεί από αυτήν. Εκείνο που θεωρώ σοβαρό όμως, είναι να μη μηδενίσουμε όσα προηγήθηκαν, επειδή άλλαξε η κομματική του διαδρομή. Στην πολιτική συνηθίζουμε να αντιμετωπίζουμε τα πρόσωπα σαν να συνοψίζονται στο τελευταίο τους δελτίο Τύπου. Μέχρι χθες ήταν σύντροφοι, σήμερα έγιναν αντίπαλοι και, κάπου ανάμεσα στις δύο ημερομηνίες, διαγράφεται βολικά ό,τι είχε προηγηθεί. Η πολιτική μνήμη, βέβαια, δεν είναι διακόπτης που τον ανοιγοκλείνουμε ανάλογα με τις εσωκομματικές μας σχέσεις.
Καλαματιανός: Δεν τον έφτιαξε ο ΣΥΡΙΖΑ, ούτε χωρά η διαδρομή του σε ένα βίντεο έξι λεπτών
Η συζήτηση για τους βουλευτές που αποχώρησαν από τον ΣΥΡΙΖΑ χωρίς να παραδώσουν τις έδρες τους ανέδειξε, για ακόμη μία φορά, ένα ζήτημα που δεν είναι καινούργιο. Το βίντεο του κόμματος είχε αναμφίβολα ευρηματικότητα. Όταν, όμως, η δημόσια διαπόμπευση εφαρμόζεται με επιλεκτική ένταση, η επικοινωνιακή εξυπνάδα δεν αρκεί για να καλύψει την ασυνέπεια. Οι αρχές έχουν αξία όταν εφαρμόζονται με συνέπεια, όχι ανάλογα με το πρόσωπο και τη συγκυρία.
Στην περίπτωση του Καλαματιανού, πάντως, θεωρώ ότι η συζήτηση έχει επικεντρωθεί υπερβολικά στην έδρα και πολύ λιγότερο στην πολιτική παρουσία που προηγήθηκε. Η συμβολή του στην εκλογική παρουσία του ΣΥΡΙΖΑ στην Ηλεία δεν μπορεί να παραγνωριστεί. Αυτό δεν σημαίνει ότι η εκλογική του πορεία πρέπει να αντιμετωπίζεται ως προσωπικό επίτευγμα ανεξάρτητο από το κόμμα, ούτε ότι η παρουσία του απαλλάσσεται από την κριτική. Σημαίνει όμως ότι η σχέση ανάμεσα στην προσωπική απήχηση ενός υποψηφίου και στην εκλογική επίδοση ενός κόμματος δεν μπορεί να αγνοείται όταν μας εξυπηρετεί και να ανακαλύπτεται όταν μας βολεύει.
Ανάλογη προσοχή χρειάζεται και η αποτίμηση της κοινοβουλευτικής του δραστηριότητας. Στο δημόσιο διάλογο ακούστηκε, εμμέσως ή ευθέως, η άποψη ότι η αποχώρησή του από τον ΣΥΡΙΖΑ άφησε την Ηλεία χωρίς αντιπολιτευτική φωνή. Η διατύπωση αυτή, ωστόσο, δεν αντέχει χωρίς διευκρινίσεις: αρκετές από τις παρεμβάσεις του για ζητήματα του νομού έγιναν ενώ είχε ήδη ανεξαρτητοποιηθεί.
Οι ερωτήσεις του για την ανασυγκρότηση της Ηλείας, την αντιπλημμυρική προστασία και τα προβλήματα των ελαιοπαραγωγών αφορούν υπαρκτές εκκρεμότητες της περιοχής. Το ίδιο ισχύει για ζητήματα όπως η λειτουργία του περιφερειακού ιατρείου στη Νέα Φιγαλεία, η δημόσια τριτοβάθμια εκπαίδευση και η προστασία της αγροτικής γης. Δεν χρειάζεται να παραθέσουμε έναν κατάλογο κοινοβουλευτικών ερωτήσεων για να καταλάβουμε ότι αυτά είναι θέματα που απαιτούν πίεση και παρακολούθηση, ανεξάρτητα από την κομματική ιδιότητα εκείνου που τα αναδεικνύει. Και ότι ο Καλαματιανός, είτε αρέσει είτε όχι, ήταν παρόν.
Βεβαίως, η κατάθεση μιας ερώτησης δεν ισοδυναμεί με λύση. Δεν θα τις αγνοήσουμε όμως για να στηρίξουμε την εύκολη διαπίστωση ότι, από τη στιγμή που ανεξαρτητοποιήθηκε, η Ηλεία έμεινε χωρίς αντιπολίτευση. Η πολιτική δραστηριότητα δεν σταματά αυτομάτως στην πόρτα ενός κόμματος. Και η αξιολόγηση ενός βουλευτή δεν μπορεί να γίνεται με κομματικό μετρητή, σαν να έχει αξία μια παρέμβαση μόνο όταν φέρει τη σωστή κομματική υπογραφή.
Η θεωρία της αποζημίωσης και η εύκολη κατασκευή κινήτρων
Ακούστηκαν, επίσης, απόψεις ότι ο Καλαματιανός παρέμεινε στη Βουλή ως ανεξάρτητος για να εξακολουθεί να εισπράττει την κοινοβουλευτική αποζημίωση. Δεν γνωρίζω τα προσωπικά του κίνητρα αλλά προσωπικά, δεν πείθομαι από αυτή την ερμηνεία.
Ο Καλαματιανός είχε ήδη πετυχημένη επαγγελματική διαδρομή πριν από την πολιτική του πορεία. Δεν προέρχεται από πολιτικό τζάκι το οποίο έπρεπε να συντηρήσει και δεν περίμενε τον ΣΥΡΙΖΑ για να αποκτήσει επαγγελματική υπόσταση. Αυτά δεν αποτελούν πιστοποιητικό αγνών προθέσεων, τέτοια πιστοποιητικά δεν εκδίδονται στην πολιτική. Αποτελούν, όμως, λόγο να αντιμετωπίζουμε με επιφύλαξη την εύκολη απόδοση ενός τόσο συγκεκριμένου κινήτρου χωρίς αποδείξεις.
Η πολιτική κριτική είναι απολύτως θεμιτή. Η αυθαίρετη ψυχογράφηση, όμως, δεν είναι πολιτική ανάλυση. Αν κάθε διαφωνία εξηγείται με την αποζημίωση, την καρέκλα ή την προσωπική φιλοδοξία, τότε έχουμε βρει μια βολική ερμηνεία για τα πάντα και μια εξίσου βολική δικαιολογία για να μη συζητάμε τα πραγματικά δεδομένα.
Εν κατακλείδι, ο Καλαματιανός επέλεξε πλέον τον δρόμο της ΕΛ.Α.Σ. και του Τσίπρα. Το αν αυτή η επιλογή θα αποδειχθεί πολιτικά επιτυχημένη θα κριθεί από τη συνέχεια, τις θέσεις που θα υποστηρίξει και την παρουσία του στο νέο εγχείρημα. Μέχρι τότε, θεωρώ δικαιότερο να κρίνουμε όσα γνωρίζουμε παρά να εφευρίσκουμε όσα δεν γνωρίζουμε.
Ο ΣΥΡΙΖΑ και η τέχνη της εσωτερικής αντιπολίτευσης
Κατανοώ την πικρία όσων παραμένουν στον ΣΥΡΙΖΑ και την ενόχλησή τους για τις αποχωρήσεις. Δεν μπορώ, όμως, να αγνοήσω ότι η πολιτική ενέργεια του κόμματος μοιάζει συχνά να εξαντλείται στην εσωτερική αντιπαράθεση, την ώρα που θα έπρεπε να επικεντρώνεται στην πολιτική του πρόταση και στην αντιπαράθεση με την κυβέρνηση.
Και ενώ η δημόσια συζήτηση αναλώνεται συχνά στο ποιος έφυγε και ποιος έμεινε, το ουσιαστικό ερώτημα παραμένει: ποια πολιτική πρόταση μπορεί να πείσει ξανά την κοινωνία; Γιατί η αντιπολίτευση δεν είναι διαγωνισμός ιστορικής μνήμης μεταξύ πρώην συντρόφων. Είναι η υποχρέωση να παρουσιάσεις μια διαφορετική πρόταση διακυβέρνησης. Και αυτό απαιτεί κάτι περισσότερο από εσωκομματικούς απολογισμούς.
Και η Αναστασοπούλου;
Η αποδοχή της βουλευτικής έδρας του ΣΥΡΙΖΑ από τη Ζωή Αναστασοπούλου αποτελεί μια εξέλιξη που ομολογώ ότι με εξέπληξε.
Το προηγούμενο διάστημα, πληροφορίες παρουσίαζαν ως σχεδόν δεδομένη την υποψηφιότητά της με την ΕΛ.Α.Σ. του Αλέξη Τσίπρα. Η αποδοχή, όμως, της έδρας του ΣΥΡΙΖΑ φαίνεται να διαψεύδει εκείνο το σενάριο ή , τουλάχιστον, να αποδεικνύει ότι οι πληροφορίες που κυκλοφορούσαν δεν ήταν τόσο ασφαλείς όσο παρουσιάζονταν.
Βέβαια, το αν η αποδοχή της έδρας σημαίνει και οριστικό κλείσιμο της πόρτας προς την ΕΛ.Α.Σ. επιτρέψτε μου να μην μπορώ να το πω με βεβαιότητα. Η πολιτική έχει τον τρόπο της να αφήνει ορισμένα ερωτήματα ανοιχτά, ιδίως όταν οι εξελίξεις βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη.
Από τη στιγμή, πάντως, που η κ. Αναστασοπούλου αναλαμβάνει κοινοβουλευτικό ρόλο, γίνεται θεσμικός παράγοντας με ευθύνη απέναντι στους πολίτες και, συνεπώς, αντικείμενο δημόσιας αξιολόγησης και κριτικής. Η περίπτωσή της αξίζει να εξεταστεί ξεχωριστά, με βάση τις επιλογές, τις δημόσιες τοποθετήσεις και τη στάση της απέναντι στις πολιτικές εξελίξεις.
Για την ώρα, θα αφήσω το θέμα εδώ. Θα επανέλθουμε σε επόμενο άρθρο, γιατί υπάρχουν ακόμη ερωτήματα που αξίζει να εξεταστούν με μεγαλύτερη προσοχή.
Γιατί η πολιτική δεν κρίνεται μόνο από το ποιος παραδίδει μια έδρα, αλλά και από το τι αφήνει πίσω του και κυρίως από το ποιος αναλαμβάνει πλέον την ¨άδεια καρέκλα¨.