Η νέα βλαστική περίοδος για την ελιά βρίσκεται σε εξέλιξη, στις παραλιακές και πρώιμες περιοχές είναι στο στάδιο κροκιάσματος των ανθέων και στην έναρξη της άνθησης και στις μεσοπρώιμες – όψιμες περιοχές στο στάδιο του φουσκώματος των ανθιδίων και του σχηματισμού των ταξιανθιών. Η περασμένη καλλιεργητική περίοδος χαρακτηρίστηκε από σημαντική προσβολή του ελαιόκαρπου από μυκητολογικές ασθένειες (σαπίσματα του ελαιόκαρπου), κυρίως με προσβολή από γλοιοσπόριο. Η περιοχή μας χαρακτηρίζεται από ήπιο και υγρό κλίμα. Επισημάνουμε τα κυριότερα προβλήματα φυτοπροστασίας της ελιάς, λαμβάνοντας υπόψη τις καιρικές συνθήκες που επικρατούν και θα επικρατήσουν το επόμενο διάστημα.
- Γλοιοσπόριο ή Ανθράκνωση (Colletotricum gloeosporioides, Colletotricum acutatum & Colletotricum clavatum)
Το γλοιοσπόριο θεωρείται μια από τις σημαντικότερες μυκητολογικές ασθένειες της ελιάς, στις περιοχές όπου επικρατούν υψηλά επίπεδα ατμοσφαιρικής υγρασίας, με αποτέλεσμα απώλειες στην παραγωγή και υποβάθμιση της ποιότητας του ελαιολάδου. Κάτω από συνθήκες υψηλής υγρασίας ή μετά από ανοιξιάτικες και φθινοπωρινές βροχοπτώσεις, το γλοιοσπόριο έχει καταστρεπτικές συνέπειες στην ελαιοκαλλιέργεια. Η ανάπτυξη του μύκητα ευνοείται όταν η θερμοκρασία είναι μεταξύ 10 – 25 0C και η υγρασία είναι υψηλή. Η προσβολή των ανθέων θεωρείται το πιο κρίσιμο στάδιο για την εγκατάσταση και εξέλιξη του μύκητα, γιατί η προσβολή κατά το στάδιο αυτό αποτελεί την βάση για την εξάπλωση της ασθένειας, με τις πρωτογενείς μολύνσεις. Οι μολύνσεις του παθογόνου ξεκινούν την άνοιξη από τους μουμιοποιημένους καρπούς και τα μολυσμένα φύλλα που παραμένουν στα κλαδιά ή βρίσκονται στο έδαφος. Συνήθως το παθογόνο τους καλοκαιρινούς μήνες, ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες, παραμένει σε λανθάνουσα κατάσταση και η επόμενη κρίσιμη περίοδος αρχίζει με την έναρξη της ωρίμανσης των καρπών. Την τρέχουσα περίοδο μέσω του αέρα και της υψηλής σχετικής υγρασίας το μόλυσμα μεταφέρεται στις ταξιανθίες και στα φύλλα. Σε ελαιώνες που υπάρχει ιστορικό προσβολών γλοιοσπορίου συστήνεται ψεκασμός στην έναρξη της άνθησης και επανάληψη στο νεαρό καρπίδιο, ιδιαίτερα μετά από βροχοπτώσεις. Σε ελαιόδεντρα που βρίσκονται στο στάδιο της ανθοφορίας δεν επιτρέπεται η χρήση σκευασμάτων χαλκού διότι ο χαλκός καταρρίπτει τις ανθοταξίες.
- Κυκλοκόνιο (Spilocaea oleagina)
Χαρακτηριστικό σύμπτωμα της ασθένειας είναι οι καστανές κυκλικές κηλίδες – «μάτια παγωνιού» – στην πάνω επιφάνεια των παλιότερων φύλλων. Προσβάλλει επίσης τους μίσχους των φύλλων, τους ποδίσκους των καρπών και πιο σπάνια τους καρπούς και τους νεαρούς κλάδους. Οι κηλιδώσεις εξελίσσονται σε ξηράνσεις και αποφύλλωση, συχνότερα στους κλάδους των ποδιών. Οι καιρικές συνθήκες αυτής της περιόδου, μέτριες θερμοκρασίες 15 – 20 0C και υψηλή υγρασία ιδιαίτερα μετά από ανοιξιάτικες βροχοπτώσεις, ευνοούν τις νέες μολύνσεις. Οι ανοιξιάτικες μολύνσεις αποτελούν τις πρωτογενείς μολύνσεις. Συστήνεται προληπτικός ψεκασμός για την προστασία της νέας βλάστησης.
- Κερκόσπορα (Pseudocercospora cladosporioides)
Χαρακτηριστικό σύμπτωμα της ασθένειας είναι ο γκρίζος μεταχρωματισμός στην κάτω επιφάνεια των παλαιότερων φύλλων ενώ στην επάνω επιφάνεια σχηματίζονται ακανόνιστες χλωρωτικές ή κίτρινες κηλίδες, οι οποίες εξελίσσονται σε ξηράνσεις και προκαλείται πρόωρη φυλλόπτωση το καλοκαίρι. Οι βροχοπτώσεις είναι καθοριστικός παράγοντας για την εξάπλωση της ασθένειας. Συστήνεται προληπτικός ψεκασμός για την προστασία της νέας βλάστησης, με ταυτόχρονη δράση και κατά του κυκλοκόνιου.
- Καλόκορη (Calocoris trivialis)
Είναι πολυφάγο έντομο (βρωμούσα) το οποίο προσβάλλει τις ανθοταξίες, περιστασιακά και τοπικά, και επιφέρει μειωμένη καρπόδεση. Τα κρίσιμα βλαστικά στάδια προσβολής είναι από την ανάπτυξη των ανθοταξιών μέχρι το κρόκιασμα των ανθέων (λίγο πριν την άνθιση). Αυτή την εποχή οι νύμφες της καλόκορης βρίσκονται στα ζιζάνια των ελαιώνων και τρέφονται από αυτά. Λόγω της αυξημένης υγρασίας και των βροχοπτώσεων, η αυτοφυής βλάστηση είναι άφθονη και παρέχει τροφή στο έντομο. Συστήνεται να μην απομακρύνονται τα ζιζάνια από τους ελαιώνες μέχρι την έναρξη της άνθισης, ώστε να καθυστερήσει η μετακίνηση του εντόμου προς τα ελαιόδεντρα για αναζήτηση τροφής και να περιοριστούν οι προσβολές στην ανθοφορία της ελιάς.
- Πυρηνοτρήτης (Prays olea)
Την περίοδο αυτή οι προνύμφες της φυλλόβιας γενεάς (οι οποίες διαχείμασαν στα φύλλα) τρέφονται από την τρυφερή βλάστηση και τις ανθοταξίες. Συνήθως οι προσβολές της φυλλόβιας γενιάς είναι περιορισμένες και δεν δικαιολογούν επέμβαση. Η πρώτη γενεά αναπτύσσεται στα άνθη (ανθόβια γενεά), η δεύτερη αναπτύσσεται στον καρπό (καρπόβια γενεά) και η τρίτη στο φύλλωμα (φυλλόβια γενεά). Η ανθόβια γενιά δε χρειάζεται αντιμετώπιση σε ελαιώνες με πλούσια ανθοφορία, διότι ένα ποσοστό 3-5% των ανθέων της ελιάς να καρποδέσουν, εξασφαλίζουν ικανοποιητική καρποφορία. Οι προνύμφες τρέφονται στα ώριμα κλειστά και ανοιχτά άνθη.
- Μαργαρόνια (Μargaronia unionalis)
Οι προνύμφες του εντόμου προσβάλλουν τις κορυφές και τα φύλλα των τρυφερών βλαστών, τα κλειστά άνθη και τους πράσινους καρπούς. Οι προνύμφες της ανοιξιάτικης γενιάς καταστρέφουν τη νέα βλάστηση. Η προσβολή συνήθως εμφανίζεται σε ορισμένες περιοχές και χρονιές. Σε περιοχές που υπήρξε σημαντική προσβολή συστήνεται ψεκασμός κατά την περίοδο της νέας βλάστησης.
- Άλλοι εχθροί που απαντώνται τα τελευταία χρόνια στην ελιά είναι:
Σκολήτες: οι σκολύτες, φλοιοτρίβης (Phloeotribus scarabaeoides) και φλοιοφάγος (Hylesinus oleiperda) είναι μικροσκοπικά σκαθάρια (2-4 χλστ.) που προσβάλουν εξασθενημένους κλάδους. Οι προνύμφες και τα ακμαία σχηματίζουν πολλαπλές στοές εσωτερικά στο φλοιό και στο ξύλο, προκαλώντας ξήρανση των λεπτών κλαδιών ή κλάδων μεγαλύτερης διαμέτρου, ανάλογα με την ένταση της προσβολής. Χαρακτηριστικό σύμπτωμα είναι η εμφάνιση πολλών μικρών στρογγυλών οπών εξόδου των ακμαίων στο φλοιό. Οι σκολύτες διαχειμάζουν στα προσβεβλημένα ξηρά κλαδιά. Οι προσβεβλημένοι ξηροί ή ημίξηροι κλάδοι να αφαιρούνται και να καίγονται.
Ακάρεα (Eriophyidae): Την άνοιξη τα ακάρεα προσβάλλουν τα νεαρά φύλλα και τις ανθοταξίες, και αργότερα όταν οι πληθυσμοί είναι μεγάλοι προσβάλλουν και τους νεαρούς καρπούς. Προκαλούν παραμορφώσεις στην κάτω επιφάνεια των φύλλων, σχηματίζοντας ανάγλυφες καστανές κηλίδες στα ώριμα φύλλα και αντίστοιχα χλώρωση και κιτρίνισμα στην πάνω επιφάνεια. Στο στάδιο του σχηματισμού των ανθοταξιών τα ακάρεα βρίσκονται σε μεγάλη κινητικότητα. Οι ήπιες καιρικές συνθήκες είναι εξαιρετικά ευνοϊκές. Σοβαρές προσβολές μπορούν να προκαλέσουν φυλλόπτωση, ανθόπτωση ή καρπόπτωση και εξασθένιση των δέντρων.
Χρησιμοποιείτε μόνο εγκεκριμένα φυτοπροστατευτικά σκευάσματα για την καλλιέργεια της ελιάς. Στην ηλεκτρονική διεύθυνση https://1click.minagric.gr/oneClickUI/frmFytoPro.zul βρίσκονται όλα τα εγκεκριμένα φυτοπροστατευτικά προϊόντα ανά ασθένεια ή ανά έντομο και καλλιέργεια. Να τηρείτε πιστά τις οδηγίες της ετικέτας των Φυτοπροστατευτικών Προϊόντων και να λαμβάνεται τα απαραίτητα μέτρα προστασίας του χρήστη. Συστήνεται στους ελαιοπαραγωγούς της Π.Ε. Ηλείας να παρακολουθούν τις Γεωργικές Προειδοποιήσεις του Π.Κ.Π.Φ. & Π.Ε. Αχαΐας και σε συνεργασία με την Υπηρεσία μας και τους τοπικούς γεωπόνους, να προβαίνουν στις απαραίτητες ενέργειες φυτοπροστασίας στον κατάλληλο καλλιεργητικό χρόνο.