Συνεχίζεται η διαβούλευση έως και τις 24 Ιουνίου
*Τι αλλάζει για φωτοβολταϊκά και ανεμογεννήτριες
*Τι προβλέπεται για την Ηλεία
*Οι πέντε μεγάλες ενστάσεις φορέων και επενδυτών στη δημόσια διαβούλευση
Σε δημόσια διαβούλευση έως και τις 24 Ιουνίου 2026 βρίσκεται το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας που έχει καταρτίσει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ προβλέπει απαγόρευση εγκατάστασης φωτοβολταϊκών (μεταξύ άλλων) σε δάση, δασικές εκτάσεις και περιοχές NATURA και των αιολικών σε Αττική, Θεσσαλονίκη και περιοχές με υψόμετρο μεγαλύτερο των 1.200 μέτρων προβλέπει το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση σήμερα από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Όπως σημειώνει το ΥΠΕΝ, για πρώτη φορά προχωρά ταυτόχρονα η θεσμοθέτηση τριών Ειδικών Χωροταξικών Πλαισίων: για τον τουρισμό, τη βιομηχανία και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, διασφαλίζοντας έτσι ότι τα σχέδια αυτά δεν αλληλοσυγκρούονται, αλλά συνδέονται λειτουργικά και στρατηγικά. «Αυτός ο συντονισμένος χωρικός σχεδιασμός αποτελεί ένα ολιστικό μοντέλο ανάπτυξης που πρώτη φορά υιοθετείται στη χώρα. Γιατί μόνο έτσι μπορούμε να αποφύγουμε τις αντιθέσεις του παρελθόντος: τις συγκρούσεις χρήσεων γης, την απουσία σχεδίου, την αβεβαιότητα», αναφέρει το υπουργείο.
Το χωροταξικό για τις ΑΠΕ προβλέπει μεταξύ άλλων τα εξής:
Α. Για τους φωτοβολταϊκούς σταθμούς
Δεν επιτρέπονται εφεξής, οριζόντια:
· Σε όλες τις προστατευόμενες περιοχές του δικτύου NATURA 2000
· Σε δάση και δασικές εκτάσεις
· Σε υγροτόπους Ραμσάρ και μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους
· Σε εθνικούς δρυμούς, κηρυγμένα μνημεία της φύσης και αισθητικά δάση
· Σε περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ως Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους
· Σε κηρυγμένα διατηρητέα μνημεία της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς και άλλα μνημεία μείζονος σημασίας, καθώς και οριοθετημένες αρχαιολογικές ζώνες προστασίας Α
· Σε περιοχές με προστατευόμενες ή/και εγκαταλελειμμένες αναβαθμίδες
· Σε περιοχές άνευ δρόμων που καθορίζονται με αποφάσεις του ΥΠΕΝ
· Σε ακτές κολύμβησης
Τίθενται νέα κριτήρια και κανόνες χωροθέτησης, και ειδικότερα:
· Το μέγιστο επιτρεπόμενο ποσοστό εδαφικής κάλυψης από νέους φωτοβολταϊκούς σταθμούς (που δεν έχουν αδειοδοτηθεί περιβαλλοντικά) δεν μπορεί να υπερβαίνει το 1,5% ανά Περιφερειακή Ενότητα.
· Προβλέπεται η τήρηση ελάχιστων αποστάσεων για τη χωροθέτηση φωτοβολταϊκών σταθμών (π.χ. από οικιστικές δραστηριότητες) και συγκεκριμένα ποσοστά κάλυψης οπτικού ορίζοντα παρατηρητή.
· Προβλέπεται η εκπόνηση ειδικής μελέτης θέασης σε περίπτωση εγκατάστασης Φ/Β εντός ζώνης 1.500 μ. από εγγεγραμμένα στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς και άλλα μείζονος σημασίας μνημεία, αρχαιολογικούς χώρους και ιστορικούς τόπους, καθώς και εντός ζώνης 1.000 μ. από ζώνη απολύτου προστασίας (Ζώνη Α) των λοιπών αρχαιολογικών χώρων, κηρυγμένα πολιτιστικά μνημεία, ιστορικούς τόπους και παραδοσιακούς οικισμούς.
Β. Για τους αιολικούς σταθμούς
Δεν επιτρέπονται εφεξής, οριζόντια:
· Στην Αττική και τη Μητροπολιτική Περιοχή Θεσσαλονίκης
· Εντός περιοχών με υψόμετρο μεγαλύτερο των 1.200 μ.
· Σε υγροτόπους Ραμσάρ και μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους
· Σε περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ως Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, καθώς και στους πυρήνες των εθνικών δρυμών
· Εντός των ζωνών απολύτου προστασίας της φύσης και των ζωνών προστασίας της φύσης του ν. 1650/1986
· Σε νησιά με έκταση μικρότερη από 300 τ. χλμ., εκτός αν αφορούν την κάλυψη αναγκών δημοσίου συμφέροντος του εκάστοτε νησιού (π.χ. εγκαταστάσεις αφαλάτωσης)
· Σε περιοχές με υψηλή τουριστική ανάπτυξη, όπως αυτές ορίζονται στο νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό
· Σε εκτός σχεδίου περιοχές στις οποίες προβλέπεται η ανάπτυξη χρήσεων τουρισμού – αναψυχής
· Σε τμήματα των λατομικών περιοχών και μεταλλευτικών και εξορυκτικών ζωνών που λειτουργούν επιφανειακά
· Σε περιοχές άνευ δρόμων που καθορίζονται με αποφάσεις του ΥΠΕΝ
· Σε ακτές κολύμβησης.
Ειδικότερα, εντός των Ζωνών Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ), δηλαδή περιοχών προστασίας της ορνιθοπανίδας που αποτελούν μέρος του δικτύου NATURA 2000, επιτρέπονται αιολικοί σταθμοί μόνο κατ’ εξαίρεση, στην περίπτωση που συντρέχουν ταυτόχρονα 2 προϋποθέσεις:
– προβλέπεται ρητά στην εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη και
– το αιολικό δυναμικό είναι μεγαλύτερο από 7,5m/s (σύμφωνα με τον αιολικό χάρτη που έχει στην ιστοσελίδα της η ΡΑΑΕΥ).
Επιτρέπονται μόνο στις «Περιοχές Καταλληλότητας», δηλαδή σε Δημοτικές Ενότητες με αιολικό δυναμικό μεγαλύτερο από 4 m/s (σύμφωνα με τον αιολικό χάρτη που έχει στην ιστοσελίδα της η ΡΑΑΕΥ) – και μόνο υπό την προϋπόθεση ότι δεν ισχύει κάποιος από τους ανωτέρω (ειδικότερους) περιορισμούς, όπως υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων, Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ), Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, υγρότοποι Ραμσάρ κ.τ.λ., καθώς και λαμβάνοντας υπόψη την υπολειπόμενη έκταση της Δημοτικής Ενότητας, σύμφωνα τα στοιχεία της ΡΑΑΕΥ.
Στον νησιωτικό χώρο το μέγιστο επιτρεπόμενο ποσοστό κάλυψης εδάφους (φέρουσα ικανότητα) από αιολικούς σταθμούς δεν μπορεί να υπερβαίνει το 4% της έκτασης ανά Δημοτική Ενότητα.
Σημειώνεται ότι στο νέο Χωροταξικό πλαίσιο δεν υπάγονται:
· τα έργα που είναι ήδη σε λειτουργία,
· αυτά που έχουν ολοκληρώσει την περιβαλλοντική τους αδειοδότηση ή έχουν λάβει έγκριση τυπικής πληρότητας του φακέλου τους έως την ημερομηνία θέσης του νέου ΕΧΠ σε δημόσια διαβούλευση,
· οι Εξαιρούμενοι σταθμοί ΑΠΕ (σταθμοί οι οποίοι εξαιρούνται από Βεβαίωση Παραγωγού/Αδεια Εγκατάστασης & Λειτουργίας), πλην των φωτοβολταϊκών σταθμών (π.χ. Βιομάζα/βιοαέριο <1MW, γεωθερμικοί σταθμοί <1MW, μικρές Α/Γ <60kW, μπαταρίες <1MW), · οι σταθμοί αντλησιοταμίευσης και μεγάλοι υδροηλεκτρικοί σταθμοί >15MW,
· οι φωτοβολταϊκοί σταθμοί που εγκαθίστανται σε στέγες κτιρίων.
Τι προβλέπει για την Ηλεία
Σε ότι αφορά την Ηλεία, όπως φαίνεται από τους χάρτες της Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης, υπάρχει απαγόρευση στις περιοχές NATURA στον Κυπαρισσιακό Κόλπο και τα δάσος Στροφυλιάς, στις ορεινές δασικές περιοχές, καθώς και στους αρχαιολογικούς χώρους Αρχαίας Ολυμπίας και Επικούριου Απόλλωνα. Στον χάρτη με τις προτεινόμενες κατάλληλες περιοχές για ΑΠΕ περιλαμβάνονται περιοχές από τους Δήμους Ανδραβίδας-Κυλλήνης, Πηνειού, Ήλιδας και Πύργου. Σε κάθε περίπτωση οφείλουν οι φορείς της Ηλείας να εξετάσουν λεπτομερώς και το εν λόγω Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο και να συμμετάσχουν στην δημόσια διαβούλευση.
Τα κυρίαρχα σημεία των παρεμβάσεων στη διαβούλευση
Καθώς η διαδικασία της διαβούλευσης προχωρά, φορείς της αγοράς, επενδυτές, επιστημονικοί σύλλογοι και τεχνικοί σύμβουλοι έχουν καταθέσει σειρά παρατηρήσεων που επικεντρώνονται κυρίως στα αιολικά έργα, στα νέα κριτήρια χωροθέτησης και στις προβλέψεις για την αποθήκευση ενέργειας. Κοινός παρονομαστής πολλών παρεμβάσεων είναι η εκτίμηση ότι ορισμένες προβλέψεις οδηγούν σε εκτεταμένους αποκλεισμούς περιοχών χωρίς επαρκή επιστημονική τεκμηρίωση.
-Μία από τις σημαντικότερες ενστάσεις αφορά την πρόβλεψη αποκλεισμού περιοχών που βρίσκονται σε υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων. Σύμφωνα με παρεμβάσεις πολιτικών μηχανικών και στελεχών του κλάδου των ΑΠΕ, το συγκεκριμένο όριο δεν συνοδεύεται από επαρκή επιστημονική τεκμηρίωση ούτε αιτιολογείται γιατί το συγκεκριμένο υψόμετρο αποτελεί κρίσιμο περιβαλλοντικό ή χωροταξικό κριτήριο. Όπως υποστηρίζουν, η ελληνική επικράτεια χαρακτηρίζεται από έντονες γεωμορφολογικές διαφοροποιήσεις και διαφορετικές βιοκλιματικές συνθήκες, με αποτέλεσμα να υπάρχουν περιοχές άνω των 1.200 μέτρων που διαθέτουν υψηλό αιολικό δυναμικό και περιορισμένες περιβαλλοντικές συγκρούσεις. Για τον λόγο αυτό θεωρούν ότι ένας οριζόντιος αποκλεισμός δεν επιτρέπει την εξατομικευμένη αξιολόγηση των πραγματικών χαρακτηριστικών κάθε περιοχής
-Ανάλογη κριτική ασκείται και στην πρόβλεψη αποκλεισμού δημοτικών ενοτήτων με μέσο αιολικό δυναμικό κάτω από 4 μέτρα ανά δευτερόλεπτο. Οι συμμετέχοντες στη διαβούλευση υποστηρίζουν ότι η καταλληλότητα ενός αιολικού έργου δεν μπορεί να αξιολογείται με βάση τον μέσο όρο μιας ολόκληρης δημοτικής ενότητας αλλά με εξειδικευμένες ανεμολογικές μετρήσεις και τα δεδομένα της συγκεκριμένης θέσης εγκατάστασης. Στις σχετικές παρεμβάσεις επισημαίνεται επίσης ότι οι σύγχρονες ανεμογεννήτριες λειτουργούν με διαφορετικά τεχνικά χαρακτηριστικά σε σχέση με το παρελθόν, ενώ γίνεται αναφορά και στον χάρτη αιολικού δυναμικού της ΡΑΑΕΥ, ο οποίος κατά τους σχολιαστές βασίζεται σε παλαιότερα δεδομένα και δεν αποτυπώνει πλήρως τις σημερινές τεχνολογικές δυνατότητες.
-Ιδιαίτερη συζήτηση έχει προκαλέσει και η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων που συνοδεύει το νέο χωροταξικό. Στις παρεμβάσεις που έχουν αναρτηθεί στη διαβούλευση διατυπώνεται η άποψη ότι η μελέτη περιγράφει εκτενώς το φυσικό περιβάλλον και τις προστατευόμενες περιοχές, χωρίς όμως να τεκμηριώνει πάντα με σαφήνεια τη σύνδεση των στοιχείων αυτών με τους χωροταξικούς περιορισμούς που προτείνονται.
-Ένα ακόμη σημείο τριβής αφορά τη συμβατότητα του νέου πλαισίου με τη φιλοσοφία της ευρωπαϊκής Οδηγίας RED III, η οποία προβλέπει επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων και δημιουργία πιο προβλέψιμου πλαισίου για την ανάπτυξη έργων ΑΠΕ.
-Στη διαβούλευση έχουν κατατεθεί παρατηρήσεις και από φορείς που εκπροσωπούν τον κλάδο της αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά και από πολίτες και τεχνικούς που ζητούν αυστηρότερους κανόνες για τη χωροθέτηση μονάδων μπαταριών. Μεταξύ των προτάσεων που κατατέθηκαν περιλαμβάνονται η θέσπιση ελάχιστων αποστάσεων από κατοικίες και τουριστικές εγκαταστάσεις, η υποχρεωτική συμμετοχή της Πυροσβεστικής στην αξιολόγηση των έργων και η ενίσχυση της ιχνηλασιμότητας και της ανακύκλωσης των συσσωρευτών μέσω ειδικών μητρώων καταγραφής.
