Της Κατερίνας Λιακοπούλου
(Κοινωνική Λειτουργός MSc-Συστημική
Ψυχοθεραπεύτρια)
Η 18η Νοεμβρίου – Ευρωπαϊκή Ημέρα για την Προστασία των Παιδιών από τη Σεξουαλική Εκμετάλλευση και Κακοποίηση, και η 19η Νοεμβρίου – Παγκόσμια Ημέρα κατά της Κακοποίησης των Παιδιών, αποτελούν δύο σημαντικές αφορμές για να στρέψουμε το βλέμμα μας σε μια πραγματικότητα που συχνά παραμένει αθέατη, πίσω από κλειστές πόρτες, οικογενειακές σιωπές και κοινωνικές προκαταλήψεις.
Η παιδική κακοποίηση δεν περιορίζεται στη σωματική βία. Μπορεί να εκδηλώνεται μέσα από την συναισθηματική κακομεταχείριση, την παραμέληση, τη σεξουαλική παραβίαση, την ταπείνωση ή τη συστηματική έκθεση σε συνθήκες φόβου και ανασφάλειας. Οι συνέπειές της δεν είναι πάντοτε ορατές, καθώς συχνά αποτυπώνονται στον τρόπο με τον οποίο το παιδί αντιλαμβάνεται τον εαυτό του, εμπιστεύεται τους άλλους και διαμορφώνει τις μελλοντικές του σχέσεις.
Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι ότι πολλά παιδιά δυσκολεύονται να μιλήσουν για όσα βιώνουν. Ο φόβος, η ντροπή, οι απειλές, η ενοχή ή ακόμη και ο συναισθηματικός δεσμός με το πρόσωπο που τα κακοποιεί, μπορούν να λειτουργήσουν αποτρεπτικά στην αποκάλυψη. Η σιωπήδεν σημαίνει απουσία κακοποίησης ούτε αποτελεί ένδειξη συναίνεσης.
Η προστασία των παιδιών προϋποθέτει ενήλικες που παρατηρούν χωρίς να βιάζονται να ερμηνεύσουν, αφουγκράζονται χωρίς να αμφισβητούν και ανταποκρίνονται χωρίς να μεταθέτουν στο παιδί την ευθύνη της προστασίας του. Αλλαγές στη συμπεριφορά, απόσυρση, έντονο άγχος ή ανεξήγητες συναισθηματικές αντιδράσεις, χρειάζονται προσεκτική διερεύνηση, χωρίς να θεωρούνται από μόνες τους αποδείξεις κακοποίησης.
Παράλληλα, η πρόληψη απαιτεί εκπαίδευση γύρω από τα προσωπικά όρια, τη σωματική αυτονομία και το δικαίωμα κάθε παιδιού να αρνείται, να εκφράζεται και να αναζητά βοήθεια. Απαιτεί, επίσης, συνεργασία οικογένειας, σχολείου, επαγγελματιών υγείας και πρόνοιας,και θεσμών, με σαφείς διαδικασίες προστασίας και έγκαιρης παρέμβασης.
Η προστασία των παιδιών δεν αποτελεί αποκλειστική ευθύνη της οικογένειας ή των αρμόδιων φορέων, αλλά συλλογική υποχρέωση. Κάθε πολίτης που αντιλαμβάνεται ή υποψιάζεται ότι ένα παιδί βρίσκεται σε κίνδυνο, οφείλει να μη σιωπά. Μπορεί να απευθυνθεί στις αρμόδιες αρχές ή να καλέσει στο 1056, στην Εθνική Γραμμή SOS για τα Παιδιά, που λειτουργεί από «Το Χαμόγελο του Παιδιού» όλο το 24ωρο, παρέχοντας τη δυνατότητα επώνυμης ή ανώνυμης αναφοράς.
Γιατί η σιωπή είναι συνενοχή. Η ευθύνη μας αρχίζει από τη στιγμή που αντιλαμβανόμαστε ότι ένα παιδί εκτίθεται σε κίνδυνο, και η προστασία του προϋποθέτει να μη στρέψουμε το βλέμμα μας αλλού.

