Μητρώο ιδιοκτησίας και διαχείρισης ακινήτων (Μ.Ι.Δ.Α.): Τι αλλάζει για ιδιοκτήτες, μισθωτές και κράτος

Γράφει η Κατερίνα Παπαθεοδώρου
(Νομικός)

Η αγορά ακινήτων στην Ελλάδα περνά σε μια νέα ψηφιακή εποχή με τη δημιουργία του Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων, Μ.Ι.Δ.Α. Πρόκειται για μια κεντρική ψηφιακή πλατφόρμα που φιλοδοξεί να συγκεντρώσει σε μια ενιαία βάση όλα τα στοιχεία που αφορούν την ακίνητη περιουσία της χώρας: ιδιοκτησίες, μισθώσεις, χρήσεις γης, φορολογικά δεδομένα και πληροφορίες αξιοποίησης ακίνητης περιουσίας.
Ο βασικός στόχος του Μ.Ι.Δ.Α. είναι να δημιουργηθεί μια ενιαία εικόνα για κάθε ακίνητο στην Ελλάδα, ώστε να περιοριστεί η γραφειοκρατία, να ενισχυθεί η διαφάνεια και να βελτιωθεί ο έλεγχος των δηλώσεων ιδιοκτησίας και των συναλλαγών.
Το Μ.Ι.Δ.Α. αποτελεί ένα ολοκληρωμένο ψηφιακό μητρώο ακινήτων, στο οποίο θα συνδέονται πληροφορίες από:
 το Κτηματολόγιο,
 την ΑΑΔΕ,
 τους δήμους,
 τις δηλώσεις Ε9,
 τις ηλεκτρονικές μισθώσεις,
 τα στοιχεία παροχών ηλεκτρικού ρεύματος,
 και άλλες δημόσιες βάσεις δεδομένων.
Με αυτόν τον τρόπο, κάθε ακίνητο θα αποκτά έναν πλήρη ψηφιακό «φάκελο», όπου θα καταγράφονται:
 ο ιδιοκτήτης του ακινήτου,
 η χρήση του ακινήτου,
 η επιφάνειά του,
 εάν είναι μισθωμένο ή όχι,
 οι μεταβολές ιδιοκτησίας,
 πιθανές αυθαιρεσίες ή αποκλίσεις,
 και τα φορολογικά στοιχεία.
Η δημιουργία του Μ.Ι.Δ.Α. έρχεται να αντιμετωπίσει χρόνιες δυσλειτουργίες της ελληνικής αγοράς ακινήτων, καθώς σήμερα διαφορετικές υπηρεσίες διαθέτουν διαφορετικά στοιχεία για το ίδιο ακίνητο. Συχνά παρατηρούνται:
 αποκλίσεις μεταξύ Ε9 και Κτηματολογίου,
 αδήλωτα τετραγωνικά,
 μη καταγεγραμμένες μισθώσεις,
 αδυναμία διασταύρωσης στοιχείων,
 και καθυστερήσεις στις μεταβιβάσεις.
Με τη δημιουργία του Μ.Ι.Δ.Α., το κράτος επιδιώκει να αποκτήσει μία σαφή εικόνα της ακίνητης περιουσίας στη χώρα, τόσο για φορολογικούς λόγους όσο και για τον καλύτερο σχεδιασμό της στεγαστικής πολιτικής.
Ασφαλώς, οι ιδιοκτήτες ακινήτων αναμένεται να βρεθούν μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα, όπου τα στοιχεία των ακινήτων θα διασταυρώνονται αυτόματα.
Αυτό σημαίνει ότι:

1. Θα εντοπίζονται ευκολότερα λάθη και αποκλίσεις, αφού οι διαφορές που ενδεχομένως υπάρχουν ανάμεσα σε Ε9, Κτηματολόγιο, Δήμους και δηλωμένα τετραγωνικά μέτρα θα μπορούν να εντοπίζονται ηλεκτρονικά,
2. Οι μισθώσεις θα παρακολουθούνται πιο αποτελεσματικά. Οι βραχυχρόνιες και μακροχρόνιες μισθώσεις θα συνδέονται με το ακίνητο και τον ιδιοκτήτη, περιορίζοντας τη φοροδιαφυγή,
3. Οι μεταβιβάσεις θα γίνονται πιο γρήγορα, καθώς η συγκέντρωση όλων των στοιχείων σε μία βάση δεδομένων μπορεί να μειώσει σημαντικά τη γραφειοκρατία στις αγοραπωλησίες και
4. Θα απαιτείται μεγαλύτερη συνέπεια στις δηλώσεις. Οι ιδιοκτήτες θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι όλα τα στοιχεία των ακινήτων τους είναι σωστά και ενημερωμένα.
   Βεβαίως, το Μ.Ι.Δ.Α. μπορεί να επηρεάσει συνολικά την ελληνική κτηματαγορά.
   Από τη μία πλευρά, η μεγαλύτερη διαφάνεια ενδέχεται να ενισχύσει την αξιοπιστία της αγοράς και να διευκολύνει επενδύσεις.
   Από την άλλη πλευρά, εκφράζονται ανησυχίες για διενέργεια αυξημένων ελέγχων, νέες φορολογικές επιβαρύνσεις και αυστηρότερη παρακολούθηση των εισοδημάτων από ακίνητα.
   Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύνδεση του μητρώου με τις πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης, εφόσον μέσω του Μ.Ι.Δ.Α. επιδιώκεται καλύτερος έλεγχος των δηλωμένων ακινήτων, διασταύρωση των εισοδημάτων, εντοπισμός αδήλωτων καταλυμάτων και παρακολούθηση της χρήσης κάθε ακινήτου.
   Έτσι, κάθε ακίνητο που αξιοποιείται μέσω ψηφιακών πλατφορμών θα μπορεί να συνδέεται άμεσα με τα φορολογικά δεδομένα του εκάστοτε ιδιοκτήτη.
   Το Μ.Ι.Δ.Α. σίγουρα μπορεί να προσφέρει:
    μείωση γραφειοκρατίας,
    ταχύτερες συναλλαγές,
    περιορισμό φοροδιαφυγής,
    μεγαλύτερη διαφάνεια,
    καλύτερη οργάνωση του κράτους,
    και ακριβέστερη καταγραφή της ακίνητης περιουσίας.
   Παράλληλα, εκτιμάται ότι θα διευκολυνθούν οι επενδύσεις, οι τραπεζικές χρηματοδοτήσεις και οι έλεγχοι νομιμότητας.
   Παρά τα πλεονεκτήματα, όμως, δεν λείπουν οι επιφυλάξεις, καθώς εκφράζονται ανησυχίες σε σχέση με την έκταση της κρατικής παρακολούθησης, την ασφάλεια των προσωπικών δεδομένων, την πιθανότητα νέων φόρων, αλλά και τη δυσκολία διόρθωσης λαθών στο σύστημα.
   Το Μ.Ι.Δ.Α. αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα βήματα ψηφιακού μετασχηματισμού στον χώρο της ακίνητης περιουσίας στην Ελλάδα. Η επιτυχία του εγχειρήματος θα εξαρτηθεί από την ορθότητα των δεδομένων, τη συνεργασία των υπηρεσιών, την τεχνική υποστήριξη και την προστασία των πληροφοριών.
   Συνεπώς, η δημιουργία ενός ενιαίου μητρώου ακινήτων μπορεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο δηλώνονται, φορολογούνται και μεταβιβάζονται τα ακίνητα. Για τους ιδιοκτήτες, η νέα εποχή σημαίνει μεγαλύτερη διαφάνεια αλλά και αυξημένες υποχρεώσεις ακρίβειας και συνέπειας. Το αν το νέο σύστημα θα λειτουργήσει αποτελεσματικά και δίκαια θα εξαρτηθεί από την εφαρμογή του στην πράξη, την αξιοπιστία των δεδομένων και την ισορροπία ανάμεσα στον έλεγχο και την προστασία των πολιτών.